Militaire oefeningen vragen een betere balans tussen de ervaring van de deelnemende militairen en eenheden, de ambitie van de oefening en aanvullende veiligheidsmaatregelen, stelt de Onderzoeksraad voor Veiligheid in haar onderzoeksrapport ‘Oefenen in Balans. Veilig toewerken naar een parate krijgsmacht’
De Raad constateert dat deze balans op dit moment onvoldoende garanties biedt voor veilig oefenen. Collectieve overtuigingen binnen Defensie verhinderen dit. Defensie kan de veiligheid verbeteren door deze overtuigingen zelf ter discussie te stellen.
De Onderzoeksraad onderzocht de veiligheid van oefenende militairen na twee ongelukken. In 2025 kwamen twee Nederlandse militairen tijdens een oefening van de Landmacht om het leven. .
Op 10 april 2025 overleed een 21-jarige Nederlandse militair tijdens de oefening Bastion Lion in Duitsland. Hij werd ’s nachts aangereden toen hij in de berm naast zijn voertuig lag te slapen. Voertuigen reden door de berm omdat de doorgaande weg was geblokkeerd door geparkeerde voertuigen.
- Op 14 oktober 2025 kwam een 28-jarige militair om het leven tijdens de oefening Ferocious Bison, een andere oefening in Duitsland. Deze militair stond in het luik van een pantserwielvoertuig tijdens een verplaatsing bij duisternis. Hij raakte bekneld en overleed nadat het voertuig in het donker van een talud kantelde.
Doorlopende dialoog noodzakelijk over bestaande overtuigingen
De Onderzoeksraad beveelt aan om kritisch te kijken naar overtuigingen uit een ander tijdsgewricht die de veiligheid van oefenende militairen in de weg staan. “Uit het onderzoek komen bestaande overtuigingen naar voren als ‘militair optreden gaat nu eenmaal gepaard met risico’s en ongevallen’, ‘train as you fight; militairen worden alleen goed voorbereid door zo realistisch mogelijk te oefenen’ en ‘commandanten moeten zo veel mogelijk vrijheid van handelen hebben’. De minister van Defensie dient de veiligheid van oefenende militairen te vergroten door op alle niveaus een doorlopende dialoog tot stand brengen over deze overtuigingen en over de risico’s en randvoorwaarden bij het versneld gereedstellen van militaire eenheden. Daarbij hoort ruimte voor verschillende perspectieven en kritische tegengeluiden. De Commandant Landstrijdkrachten kan commandanten beter helpen bij het organiseren van een zo veilig mogelijke oefenomgeving. Bijvoorbeeld door te zorgen voor een vaste oefenleiding die de veiligheid van oefeningen in de gaten houdt.”
Manier van denken laten aansluiten bij wat nu nodig is
Chris van Dam, voorzitter van de Onderzoeksraad: “Accepteer dat het tijd kost om een parate krijgsmacht op te bouwen. Na jaren van bezuinigingen vraagt het versneld gereeds tellen om een continue balans tussen oefenambitie, ervaringsopbouw en aanvullende veiligheidsmaatregelen. Het is nodig dat Defensie de overtuigingen binnen de organisatie herijkt en zo beter laat aansluiten bij de veranderende veiligheidssituatie. We begrijpen dat de landmacht zo realistisch mogelijk wil oefenen. Maar dan moet je wel aanvullende veiligheidsmaatregelen nemen om onervaren militairen te beschermen tijdens oefeningen. Denk aan afspraken over het slapen en rijden bij duisternis of aan trainers laten meekijken als militairen bewust moe worden gemaakt. Onervaren militairen horen geen risicovolle activiteiten uit te voeren die ze nog niet beheersen.”
Ga voor het volledige rapport, de video en meer naar de onderzoekspagina: ‘Oefenen in balans‘
