Verzuim door recent begonnen psychische beroepsziekten is gemiddeld hoger (66,5 dagen) dan door bewegingsapparaatberoepsziekten (27,4 dagen). Hierdoor zijn psychische beroepsziekten een grotere kostenpost (€2,58 miljard per jaar) dan bewegingsapparaat-beroepsziekten (€0,83 miljard per jaar). Zo blijkt uit het monitoren van de periode 2014-2020 in de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA).
In het beleid rond veilig en gezond werk nemen de preventie en behandeling van beroepsziekten een belangrijke plaats in. Naast alle positieve kanten van het hebben van betaald werk, kan werk immers ook de oorzaak zijn van ziekte, of aanwezige klachten verergeren.
Resultaten
In alle meetjaren was het totale percentage werknemers met een bewegingsapparaat-beroepsziekte hoger dan het totale percentage werknemers met een psychische beroepsziekte . “We zien vooral tussen 2016 en 2018 een significante toename in het percentage recent begonnen psychische beroepsziekten (p<0,001), waardoor sinds 2018 het percentage recent begonnen psychische beroepszieken hoger is dan het percentage recent begonnen bewegingsapparaatberoepsziekten. Ook het percentage werknemers met een psychische beroepsziekte die men al langer dan een jaar heeft, is vooral tussen 2016 en 2018 significant gestegen (p<0,001).
Trends in verzuimdagen
Degenen met een psychische beroepsziekte verzuimden gemiddeld beduidend meer dagen per jaar dan degenen met een bewegingsapparaatberoepsziekte.. Als we de prevalentie van de psychische en de bewegingsapparaat-beroepsziekte combineren met het gemiddeld aantal dagen verzuim bij elk van deze twee typen beroepsziekten, en dat extrapoleren naar de gehele werknemerspopulatie, dan kunnen we alles bij elkaar meer verzuimdagen toeschrijven aan psychische beroepsziekten (in 2020 8,6 miljoen dagen), dan aan bewegingsapparaat-beroepsziekten (in 2020 3,6 miljoen dagen).Daarnaast zien we vooral een sterke stijging in het aantal verzuimdagen bij degenen met alléén een psychische beroepsziekte in het eerste jaar na aanvang van deze beroepsziekte: 49,3 dagen in 2014 en 66,5 dagen in 2020.
Zowel psychische als bewegingsapparaat-beroepsziekten geven vooral in het ‘eerste ziektejaar’ gemiddeld veel verzuimdagen geven. Ook ná het ‘eerste ziektejaar’ is het gemiddelde aantal verzuimdagen beduidend hoger dan in de referentiegroep, degenen zónder beroepsziekte, maar het gemiddelde aantal verzuimdagen per jaar wordt ná het ‘eerste ziektejaar’ wel beduidend lager dan ín het ‘eerste ziektejaar’.
Trends in populatiekosten
De verzuimkosten van psychische beroepsziekten in de Nederlandse werknemerspopulatie zijn veel hoger dan die van bewegingsapparaat-beroepsziekten Dat wordt niet of nauwelijks veroorzaakt door bijvoorbeeld verschillen in salaris tussen deze groepen, maar vooral doordat psychische beroepsziekten gemiddeld veel meer verzuimdagen tot gevolg hebben dan bewegingsapparaat-beroepsziekten. Ook de toename in de populatiekosten van vooral psychische beroepsziekten is toe te schrijven aan de eerder geconstateerde stijging in het aantal verzuimdagen onder degenen met een psychische beroepsziekte.
Discussie en conclusie
Het eerste dat opvalt is dat het percentage werknemers met een bewegingsapparaat-beroepsziekte weliswaar hoger is dan het percentage werknemers met een psychische beroepsziekte, maar dat dat voor het aantal verzuimdagen juist andersom is. “Als we de aantallen werknemers met een psychische dan wel een bewegingsapparaat-beroepsziekte combineren met het aantal dagen dat zij verzuimen, dan zagen we dat in 2020 in de gehele Nederlandse werknemerspopulatie beduidend méér verzuimdagen konden worden toegeschreven aan psychische dan aan bewegingsapparaatberoepsziekten. Dit verschil wordt bovendien versterkt doordat het percentage werknemers met een psychische beroepsziekte vooral tussen 2016 en 2018 significant is gestegen, en ook het gemiddelde aantal verzuimdagen door psychische beroepsziekten sterk is gestegen. Daarmee zijn ook de verzuimkosten van psychische beroepsziekten beduidend hoger dan van bewegingsapparaat-beroepsziekten, en dit verschil in kosten is in de onderzochte periode bovendien groter geworden.
.
Aandachtspunten
- Bewegingsapparaat-beroepsziekten komen meer voor (4,5% in 2020) dan psychische beroepsziekten (2,9% in 2020), maar verzuim door recent begonnen psychische beroepsziekten is gemiddeld hoger (66,5 dagen) dan door bewegingsapparaat-beroepsziekten (27,4 dagen).
- Van 2014 tot 2020 is er onder degenen met een recente psychische beroepsziekte een sterke toename in het gemiddelde aantal verzuimdagen (49,3 dagen in 2014; 66,5 dagen in 2020).
- Psychische beroepsziekten zijn een grotere kostenpost (€2,58 miljard per jaar) dan bewegingsapparaat-beroepsziekten (€0,83 miljard per jaar).
- Aangezien de verzuimkosten vooral in het eerste jaar na aanvang van een (psychische) beroepsziekte relatief hoog zijn, is het van belang om vooral bij psychische beroepsziekten zo vroeg mogelijk te interveniëren.
Samenvatting
Voor veilig en gezond werk is de preventie en behandeling van zowel psychische als bewegingsapparaat-beroepsziekten van groot belang. Meer werknemers bleken een bewegingsapparaat-beroepsziekte te hebben (4,5% in 2020) dan een psychische beroepsziekte (2,9% in 2020), maar ook bleek dat vooral recent begonnen psychische beroepsziekten tot beduidend meer verzuimdagen leiden (66,5) dan bewegingsapparaat-beroepsziekten (27,4). Daarmee zijn ook de verzuimkosten van psychische beroepsziekten op populatieniveau hoger (€2,58 miljard per jaar) dan van bewegingsapparaatberoepsziekten (€0,83 miljard per jaar). Vooral werknemers met een beginnende psychische beroepsziekte, zouden daarom zo vroeg mogelijk professioneel moeten worden ondersteund.
