Het toezicht op de advocatuur ontwikkelt zich richting een landelijk samenhangend systeem. Uit het jaarverslag Toezicht op de Advocatuur 2025 blijkt ook dat het aantal klachten, signalen en verzoeken opnieuw is toegenomen.
Het toezicht op de advocatuur is in beweging. Waar het toezicht van oudsher decentraal was georganiseerd, werken dekens toe naar een meer landelijk afgestemd systeem, in voorbereiding op een nieuwe organisatievorm. Binnen dat stelsel vervullen zij een centrale rol, met taken die variëren van financieel toezicht en toelating van kantoren tot klachtbehandeling en onderzoek.
In 2025 is die ontwikkeling verder doorgezet. De Landelijke Organisatie Toezicht Advocatuur (LOTA) is uitgebreid en biedt meer ondersteuning op inhoud en beleid. Ook is kunstmatige intelligentie toegevoegd als nieuw aandachtsgebied binnen het toezicht.
Meer klachten, signalen en verzoeken
Het aantal door dekens onderzochte klachten steeg met 22% van 2.218 naar 2.709. Ook het aantal adviesvragen en signalen van ketenpartners nam toe.. Daar staat tegenover een afname van het aantal klachten naar de Raad van Discipline: van 862 in 2023, 843 in 2024 nar 829 in 2025.\
Daarnaast werden 627 verzoeken gedaan om een advocaat aan te wijzen In 31% van de gevallen leidde dit tot een daadwerkelijke aanwijzing. Deze verzoeken worden vaak met spoed behandeld, omdat zaken regelmatig op korte termijn spelen. Ook het aantal meldingen van bedreigde advocaten is opnieuw toegenomen, van 204 in 2024 naar 212 in 2025. Deze ontwikkeling baart de dekens zorgen.
Meer samenwerking en nieuw toezicht
Er wordt steeds meer landelijk samengewerkt en afgestemd met ketenpartners, zoals de rechtspraak en uitvoeringsorganisaties. Signalen van deze partijen spelen daarbij een grotere rol.
Daarnaast wordt gewerkt met nieuwe werkwijzen. In 2025 is een pilot uitgevoerd met zogenoemd onderwerpgericht toezicht, waarbij niet individuele klachten maar de impact op kwetsbare rechtzoekenden centraal staat. Ook is de risicogestuurde aanpak uitgebreid, onder meer naar de Wet kwaliteit incassodienstverlening.
Verder zijn dekens vaker betrokken bij wetgevingstrajecten, zoals rond anti-witwasregelgeving en sancties. Daarbij is aandacht voor de uitvoerbaarheid en de bescherming van kernwaarden zoals vertrouwelijkheid.Het jaarverslag schetst daarmee een toezichtpraktijk die zich verder ontwikkelt, met meer nadruk op landelijke afstemming en samenwerking.
Toezicht op de advocatuur: sterker door samenwerking, nabijheid en innovatie
Het dekenberaad publiceert het Jaarverslag 2025 over het toezicht op de advocatuur. Het jaarverslag laat zien hoe het toezicht zich ontwikkelt tot een landelijk samenhangend systeem, met de dekens als spil in elf arrondissementen. Centraal staan versterkte samenwerking met ketenpartners, een toename in capaciteit en professionalisering, en een toekomstgerichte blik op uitdagingen zoals AI, ondermijning en de implementatie van nieuwe wetgeving.
Samenwerking als sleutel tot effectief toezicht
In 2025 is de samenwerking met 29 ketenpartners geïntensiveerd, wat heeft geleid tot 21% meer signalen (267 in totaal) dan in 2024. Deze signalen, gecombineerd met een groeiend aantal klachten (+22%, 2.709 in 2025) en adviesvragen (+5%), bieden een breder inzicht in risico’s en kansen voor verbetering. Dekens werken nauw samen met partijen zoals de Raad voor Rechtsbijstand, de Nederlandse Orde van Advocaten en het Ministerie van Justitie en Veiligheid en 26 andere partijen om druk en dreiging tegen advocaten te beperken en de kwaliteit van rechtsbijstand te waarborgen.
Nabijheid en menselijke maat in transitie
Het toezicht werkt decentraal verankerd, met oog voor de specifieke dynamiek van verschillende rechtsgebieden – van familierecht tot strafrecht. De Landelijke Organisatie Toezicht Advocatuur (LOTA) speelt hierin een cruciale rol door specialistische kennis en beleidsmatige ondersteuning te bieden, terwijl de dekens met de ordebureaus zichtbaar aanwezig blijven in de regio.
Frédérique ten Berge, voorzitter van het dekenberaad, benadrukt: “De kracht van het huidige toezicht ligt in de combinatie van landelijke afstemming en decentrale verankering. Juist die balans tussen uniformiteit en nabijheid maakt ons toezicht effectief en betrouwbaar.”
Innovatie en toekomstbestendigheid
Het jaarverslag toont ook de uitbreiding van het toezichtinstrumentarium:
- Onderwerpgericht toezicht (pilot in 2025) richt zich op kwetsbare cliënten, zoals bij afhechtingsadvocaten en de toeslagenhersteloperatie.
- Risicogestuurd toezicht is uitgebreid met de Wet Kwaliteit Incassodienstverlening (Wki), waarbij 8 van de 10 onderzochte kantoren voldeden aan alle eisen.
- AI als nieuw aandachtsgebied: Het dekenberaad heeft een portefeuille ingericht om de impact van generatieve AI op de advocatuur te onderzoeken, zowel voor handhaving als voor efficiëntie in het toezicht zelf.
- Aandacht voor veiligheid: Het aantal meldingen van bedreigde advocaten steeg naar 212 in 2025 (van 116 in 2023). Samen met de NOvA zetten dekens in op preventie, voorlichting, een noodnummer en beveiliging. Dekens hanteerden in voorkomende zaken het vierogenprincipe, en namen het initiatief om samen met ketenpartners een specifiek kader voor impactvolle zaken te ontwikkelen.
Blik op de toekomst
Het dekenberaad kijkt vooruit naar een centraal georganiseerde, onafhankelijke toezichthouder, mits de nabijheid, menselijke maat en uitvoerbaarheid gewaarborgd blijven en in het klachtrecht de noodzakelijke modernisering doorgevoerd zal worden.
