Op 24 februari
2022 vielen Russische strijdkrachten Oekraïne aan. De aanhoudende invasie is in
de eerste plaats een menselijke tragedie en Allianz is duidelijk geweest in zijn verzet
tegen deze niet-uitgelokte aanval. Na de humanitaire bekommernissen vormt
de invasie een complexe bedreiging voor de activiteiten van financiële
dienstverleners en heeft ze op korte termijn een aantal enorme gevolgen voor de
financiële markten. Experts van Allianz Global Corporate & Specialty (AGCS)
belichten enkele van de eerste gevolgen die zij zien voor de financiële
dienstensector.
O”nmiddellijk na
de invasie zagen we een paniekreactie op de kapitaalmarkten”, legt David Van den Berghe, Global Head of
Financial Institutions, AGCS uit. Vooral Europese bankaandelen werden negatief
beïnvloed, waarbij banken uit Italië en Frankrijk het meest blootgesteld waren
aan Rusland (zie grafiek), samen goed voor meer dan 40% van de totale
blootstelling van buitenlandse banken in Rusland met respectievelijk $ 25,3
miljard en $ 25,2 miljard. Deze cijfers vertegenwoordigen echter slechts zeer
lage percentages van hun totale buitenlandse vorderingen. Banken met grote
Oost-Europese activiteiten zagen hun aandelenkoersen eveneens aanzienlijk
dalen.
De aandelen van
Russische banken daalden massaal en de rente op Russische en Oekraïense
staatsobligaties (die naar verwachting in gebreke zullen blijven) en de kosten
van credit default swaps rezen de pan uit. De Europese “Single Resolution
Board” kwam in actie tegen de Russische dochterondernemingen van de
Sberbank in Kroatië en Slovenië om een faillissement te voorkomen. (1). “Aandelen-
en obligatiemarkten hebben duidelijk te maken gehad met aanzienlijke
volatiliteit en de impact van deze geopolitieke spanningen laat zien hoe onzeker
de huidige (nog niet eens post-Covid) omgeving is, waarin financiële
dienstverleners (en verzekeraars van financiële lijnen) vandaag de dag
opereren”, aldus Van den Berghe.
“Bovendien zien
we de macro-economische impact en de steeds hogere inflatieverwachtingen
aangewakkerd door de verhoogde grondstoffenprijzen. In Europa is het risico van
stagflatie toegenomen en de markten houden nauwlettend in de gaten wat de
volgende stappen zijn die centrale banken over de hele wereld nemen. Hoe dan
ook kan de stijgende inflatie, samen met de lage economische groei, leiden tot
een lagere winstgeneratie voor banken en een negatief effect hebben op de
resultaten uit retailactiviteiten.”
Wat de financiële
instellingen met hoofdkantoor in de VS betreft, hebben sommige vermogensbeheerders
en banken wel degelijk een positie in fysieke activa in Rusland en Oekraïne. Er
zijn echter aanwijzingen dat deze blootstelling aan directe activa (of het nu
gaat om geleasede vliegtuigen, vastgoed, beleggingen in aandelen, Russische en
Oekraïense schulden/obligaties in USD/Russische roebels/Oekraïense hryvnia,
enz.) en andere gerelateerde risico’s, in de lage eencijferige procentpunten
lopen, als het al zoveel is.
“Underwriters
verwachten dat in de VS gevestigde financiële instellingen tijdens het boekjaar
2022 en mogelijk later, volledige afschrijvingen zullen doen op hun
investeringen in Rusland en Oekraïne, aangezien de uiteindelijke uitkomst van
het conflict onzeker blijft”, zegt Anton Lavrenko, Regional Head of
Financial Institutions North America, bij AGCS. “Het is ook waarschijnlijk
dat de Amerikaanse activa in Rusland zullen worden genationaliseerd als reactie
op de door de VS opgelegde sancties, waardoor alle mogelijkheden voor
toekomstige terugvorderingen worden uitgesloten.”
Vermeldenswaard
is ook dat een aantal Amerikaanse vermogensbeheerders hebben benadrukt dat
gesanctioneerde Russische onderdanen commanditaire partners zijn in hun fondsen
en dat zij werken aan het terugkopen van hun belangen in deze particuliere
fondsen om de band met deze commanditaire partners te beëindigen.
Tegelijkertijd
kopen bepaalde hedgefondsen in de VS Russische en Oekraïense obligaties op de
cent van de dollar, wellicht weddend op een spoedige oplossing van het
conflict. De Oekraïense obligaties worden momenteel tegen hogere prijzen
verhandeld gezien de toegezegde financiële steun aan Oekraïne door de VS en de
Europese Unie. “Hoewel dit enigszins een gangbare praktijk is bij
hedgefondsen, kan het streven om te profiteren van de huidige ongekende situatie
in Oost-Europa door de beleggingsgemeenschap en de toezichthouders worden
gezien als een milieu-, sociale en governancekwestie (ESG),” zegt
Lavrenko.
Cyber en
ESG-kwesties
Naast de menselijke
tol herinnert de invasie in Oekraïne ons aan het alomtegenwoordige gevaar van
door de staat gesteunde cyberaanvallen die erop gericht zijn IT-systemen te
ontregelen en onklaar te maken. Banken en financiële instellingen zijn op hun
hoede voor een escalatie van hackpogingen en Russische cyberaanvallen als
vergelding na het opleggen van sancties door westerse landen, met als gevolg
dat een aantal geldschieters van het land uit het wereldwijde
betalingsberichtensysteem Swift (2) is gezet.
Dit komt op een
moment dat risicomanagers zich nog nooit zo bewust zijn geweest van de gevaren
die cybercriminelen met zich meebrengen. Uit studies (3) blijkt regelmatig dat
de sector het meest geviseerd wordt, met name in de vorm van
ransomware-aanvallen en geavanceerde aanhoudende bedreigingen (APT’s), die vaak
in verband worden gebracht met groepen die door de nationale overheid worden
gesteund. Bovendien hebben recente cyberaanvallen met een hoog profiel (zoals Log4J, Kaseya en SolarWinds) (4) een zorgwekkende trend
laten zien van incidenten waarbij hackers zich richten op toeleveringsketens
voor technologie of software. Uit een analyse door AGCS van meer dan 7
500 verzekeringsclaims waarbij financiële dienstverleners de afgelopen vijf
jaar betrokken waren (met een waarde van meer dan 1 miljard dollar), blijkt dat
cyberincidenten nu al de belangrijkste
oorzaak van schade
zijn. IT-uitval, verstoring van de dienstverlening of cyberaanvallen kunnen
resulteren in aanzienlijke BI-kosten en hogere bedrijfskosten door
uiteenlopende oorzaken, zoals verhaal op klanten, consultancykosten,
inkomstenderving en boetes van regelgevende instanties. Als laatste, maar niet
onbelangrijk, kunnen ook de merkreputatie en uiteindelijk de aandelenkoers van
een bedrijf negatief worden beïnvloed, terwijl het management ook
verantwoordelijk kan worden gehouden voor het niveau van paraatheid.
Het is dan ook
niet verwonderlijk dat cyberincidenten door 51% van de 872 respondenten die
deelnamen aan de Allianz Risk Barometer
2022
werden uitgeroepen tot het grootste risico voor de financiële sector – het
hoogste aantal ooit. Voor bedrijven, en hun senior management, betekent dit
uiteindelijk dat zij een actieve rol moeten blijven spelen in het aansturen van
het kader voor risicobeheer op het gebied van informatie- en
communicatietechnologie (ICT), waaronder het toewijzen van duidelijke rollen en
verantwoordelijkheden voor alle functies en een passende toewijzing van
investeringen en opleidingen. Bedrijven moeten hun reactie op regelgeving en
privacyrechten operationaliseren en niet alleen kijken naar cyberbeveiliging.
Tegelijkertijd
wordt de bredere ESG-impact gevoeld door vermogensbeheerders die nagaan welke
impact deze ontwikkelingen hebben op de duurzaamheid van hun beleggingen na de
wijdverspreide sancties, voor een land dat al relatief laag scoorde op het
gebied van bestuur en sociale aangelegenheden. Ongetwijfeld zullen sommige
vermogensbeheerders overwegen om Russische activa af te stoten op basis van
ESG-overwegingen. De raden van bestuur van bedrijven van hun kant zijn hun
aanwezigheid en activiteiten in het land aan het herevalueren uit bezorgdheid
over reputatieschade.
“AGCS voert
regelmatig open dialogen met de bank-, verzekerings- en
vermogensbeheersegmenten om trends en uitdagingen te bespreken en zo bij te
dragen aan een beter beheer van risico’s in een complexe omgeving die
voortdurend in ontwikkeling is”, zegt Paul Schiavone, Global Industry
Solutions Director for Financial Services bij AGCS. “Juist in zulke
tumultueuze tijden in de wereld zijn sterke partnerschappen essentieel, van
land tot land of van bedrijf tot bedrijf. Bij Allianz streven we ernaar
meer te zijn dan alleen een leider op het gebied van verzekeringen en staan we
pal achter alle mensen wier leven door deze gebeurtenissen is getroffen.”
Voor meer informatie over de humanitaire reactie van Allianz op de invasie in Oekraïne
