Bijna tweederde van de EU-bedrijven (64%) zegt dat ze voorbereid zijn op het managen van geopolitieke risico’s. De Europese interne markt fungeert als buffer, terwijl bedrijven die buiten de EU actief zijn hun leveranciers en markten diversifiëren. Handelstarieven en de naleving van regelgeving zijn de belangrijkste handelsbelemmeringen geworden, belangrijker dan logistieke problemen of tekorten in de toeleveringsketen. Dat zijn enkele uitkomsten uit en rapport van de EIB en de Europese Commissie.
Daarin komt tevens naar voren dat bedrijven in de Europese Unie geopolitieke verstoringen in toenemende mate beschouwen als een structureel kenmerk van de wereldhandel en passen hun toeleveringsketens daarop aan. De mate van voorbereiding varieert naargelang de omvang van het bedrijf: bij de grootste ondernemingen ligt dit percentage op 73%, terwijl dit bij kleine en middelgrote ondernemingen (mkb-bedrijven) minder dan de helft is.
Geopolitieke onzekerheid
Het rapport, getiteld ‘Supply chains and the rise of geopolitical risks: EU firms in a fragmenting world; stelt dat Europese bedrijven minder afhankelijk worden van kortetermijnmaatregelen voor crisisbeheersing en meer steun vinden in de Europese interne markt. Het aandeel EU-importeurs dat zijn toeleveringsketens aanpast, daalde tussen 2023 en 2025 van 50% naar 37%, terwijl het aanleggen van voorraden bijna halveerde tot 17%
“Geopolitieke onzekerheid is voor Europese bedrijven geen tijdelijke schok meer”, aldus Román Arjona, chief economist bij het directoraat-generaal Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en Mkb (DG GROW) van de Europese Commissie. “Een bemoedigende vaststelling is dat bedrijven zich aanpassen door te diversifiëren, te investeren in paraatheid en de interne markt te benutten als bron van stabiliteit. Het wegnemen van interne barrières en het ondersteunen van bedrijven gedurende hun volledige investeringstraject is essentieel om het Europese concurrentievermogen te versterken in technologieën en strategische sectoren die cruciaal zijn voor de EU.”
Impact zaken doen met VS en China
Uit het onderzoek blijkt dat 67% van de EU-bedrijven die handel drijven met de Verenigde Staten, en 60% van de bedrijven die handel drijven met China, verwachten dat tarieven op de lange termijn een obstakel zullen blijven.
De nieuwe studie laat zien dat de aard van de risico’s in toeleveringsketens verandert. Tussen 2023 en 2025 daalde het percentage EU-bedrijven dat obstakels rapporteerde: voor grondstoffen van 27% naar 8%, voor halfgeleiders van 15% naar 3% en voor logistiek van 28% naar 12%.
In dezelfde periode namen de zorgen over naleving van regelgeving en tarieven toe; 20% van de EU-bedrijven noemt het voldoen aan nieuwe regelgeving nu als een groot obstakel, en 18% wijst op veranderingen in douaneheffingen en tarieven.
Kracht van de interne markt
Bedrijven die uitsluitend binnen de EU handelen, hebben hun noodaanpassingen sterker teruggeschroefd, wat de bufferfunctie van de Europese interne markt onderstreept. Tegelijkertijd investeren bedrijven die hun toelevering buiten de EU betrekken, volop in maatregelen om hun kwetsbaarheid voor toekomstige verstoringen in de toeleveringsketen te verkleinen.
“EU-bedrijven blijven blijk geven van veerkracht in een uitdagende mondiale omgeving”, aldus Laurent Maurin, Head of the Economic Studies Division bij de Europese Investeringsbank. “Slechts 21% van de EU-bedrijven beschouwt veerkracht in de toeleveringsketen als een concurrentievoordeel, terwijl 78% de kwaliteit van producten en diensten noemt, en 57% de vaardigheden van het personeel. Stijgende kosten (genoemd door 74% van de EU-bedrijven) en onzekerheid (61%) blijven de meest genoemde bedreigingen voor het concurrentievermogen.”
Investeren in concurrentievermogen en veerkracht
Met het oog op de toekomst beschouwen bedrijven in de EU geavanceerde digitale technologieën, onderzoek en innovatie als steeds belangrijker. Ondanks hogere kosten en onzekerheid verwacht bijna 90% van de EU-bedrijven dat hun exportprestaties stabiel zullen blijven of zullen verbeteren; bedrijven die naar de VS en China exporteren, zijn echter minder optimistisch.
Het verslag pleit voor een Europese beleidsmix die onder meer voorziet in gerichte financiële instrumenten voor geopolitieke en handelsrisico’s, betere early warning-systemen, meer duidelijkheid in de regelgeving, vooruitgang bij EU-handelsverdragen en een verdere integratie van de interne markt. Daarnaast wordt gewezen op de rol van de EIB bij het versterken van innovatie, digitalisering, vaardigheden en de veerkracht van toeleveringsketens in heel Europa.
