De Europese Commissie heeft een EU-kader voor klimaatbestendigheid gepresenteerd om het vermogen van Europa te versterken om te anticiperen op klimaatrisico’s, zich hierop voor te bereiden en ze te beheersen. Afgelopen zomer leidden aanhoudende hittegolven en droogtes tot gevaarlijke natuurbranden en daalden de waterstanden in enkele van Europa’s grootste rivieren tot historisch lage niveaus. Ook deden de afgelopen jaren verwoestende overstromingen voor. “Dit onderstreept de ernstige gevolgen die klimaatverandering kan hebben voor burgers, bedrijven en infrastructuur”, benadrukt de EC.
75% van de Europeanen woont in steden en stedelijke gebieden. Zij ervaren de gevolgen van klimaatverandering aan den lijve. Het opbouwen van klimaatbestendigheid is daarom volgens de EC een strategische investering in het concurrentievermogen, de veiligheid, de gezondheid en de welvaart van Europa. “De economische argumenten voor actie zijn overtuigend: de economische schade door klimaatgerelateerde calamiteiten worden voor de periode 2022-2025 geraamd op ongeveer 200 miljard euro, oftewel 50 miljard euro per jaar.
Europa warmt twee keer zo snel op als gemiddeld
Voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen: “Europa warmt twee keer zo snel op als het wereldgemiddelde. Om werkelijk klimaatbestendig te worden, moeten we ons aanpassen en gaandeweg leren. Daarom presenteren we nu een Europese aanpak voor klimaatrisico’s: anticiperen, voorbereiden en managen. We zorgen ervoor dat klimaatbestendigheid wordt verankerd in beleid op het hele continent, wat investeringen, innovatie en groei op de lange termijn ondersteunt.”
De mededeling over dit kader stelt een systemische verandering voor: klimaatbestendigheid verankeren in alle belangrijke beleidsterreinen, zowel nationaal als internationaal. Het biedt ondersteuning aan lokale en regionale overheden bij hun aanpassingsinspanningen, door middel van proefprojecten en adviesdiensten.De mededeling benadrukt bovendien de cruciale rol van het bedrijfsleven bij het opschalen van de Europese sector voor klimaatbestendigheid.
Het aanpassen van de Europese infrastructuur en economie aan toekomstige klimaatomstandigheden vergt naar schatting een investering van ongeveer 70 miljard euro per jaar. Het verwachte rendement op investeringen in klimaatadaptatie kan echter meer dan tien keer de investeringswaarde bedragen, dankzij hwt voorkomen van verliezen en schade. De wereldwijde markt voor oplossingen op het gebied van klimaatadaptatie zal naar verwachting tegen 2050 in omvang verviervoudigen tot 3,5 biljoen euro. Dit biedt Europese bedrijven een uitgelezen kans om te innoveren, te groeien en uit te groeien tot technologisch koploper in oplossingen voor klimaatbestendigheid.
De voorgestelde ‘Wet op de klimaatbestendigheid’
De voorgestelde ‘Wet op de klimaatbestendigheid’ (Climate Resilience Law) biedt een gemeenschappelijk referentiekader voor de opwarming van de aarde. Volgens de huidige wetenschappelijke inzichten stevent de wereld af op een temperatuurstijging van 1,5 °C boven het pre-industriële niveau in 2030, 2 °C in 2050 en 3 °C in 2100. Dit traject vormt een gedeeld uitgangspunt aan de hand waarvan lidstaten toekomstige klimaatrisico’s kunnen beoordelen bij het nemen van beslissingen.
De Wet op de klimaatbestendigheid zal zorgen voor meer efficiëntie en een vermindering van de administratieve lasten voor de lidstaten. Nationale planningsverplichtingen en instrumenten worden vereenvoudigd door de invoering van één enkel nationaal strategisch plan. Betere en frequentere klimaatrisicobeoordelingen zullen bovendien zorgen voor consistentie en vergelijkbaarheid tussen beoordelingen op EU-niveau en op nationaal niveau.
Het kader biedt overheidsinstanties, bedrijven en gemeenschappen praktische instrumenten om klimaatrisico’s aan te pakken. Het Europese onlineplatform voor klimaatbestendigheid zal onder meer de volgende nieuwe instrumenten bevatten: de ‘European Climate Viewer’, ontwikkeld door het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op Middellange Termijn (ECMWF), die een interactieve kaart biedt van verwachte klimaatgevaren op het hele continent.
Dankzij het ‘Destination Earth’-initiatief van de Commissie zal dit platform worden uitgebreid met supercomputing-capaciteiten. De ‘Navigator of Climate Resilience Tools’, ontwikkeld door het Europees Milieuagentschap (EEA), helpt gebruikers bij het vinden van relevante instrumenten voor klimaatbestendigheid, op basis van hun locatie, sector en de specifieke risico’s waarmee zij worden geconfronteerd. De ‘Solutions Explorer’ presenteert praktische adaptatieoplossingen die zijn ontwikkeld en getest in het kader van de EU-missie voor klimaatadaptatie.
Volgende stappen
De Commissie zal onmiddellijk beginnen met de uitvoering van dit kader. Zoals aangekondigd door voorzitter Von der Leyen in haar ‘Staat van de Unie’-toespraak, zal de Commissie het Europese vermogen om zich voor te bereiden op en te reageren op klimaatextremen verder versterken. Dit gebeurt onder meer via een Europees hittegolfplan, een alliantie voor klimaatverzekeringen en een Europees waterinitiatief. Daarnaast zal de Commissie een ‘PreparEU’-adviesgroep voor rampenparaatheid oprichten en een initiatief starten om de 100 meest kwetsbare gebieden in Europa in kaart te brengen.
Deze initiatieven worden momenteel door de Commissie uitgewerkt en zullen afzonderlijk worden gepresenteerd. De Commissie zal in 2028 bovendien een strategisch EU-plan voor klimaatbestendigheid voorstellen, om zo te zorgen voor tijdig en daadkrachtig optreden op EU-niveau.
Foto EU
