Klimaatverandering verhevigde de zomerhitte in Europa in 2025 en leidde tot naar schatting tot een verdiedubbeling tot 16.500 extra sterfgevallen in 854 steden, zo blijkt uit een nieuwe studie ‘Summer heat deaths in 854 European cities more than tripled due to climate change’van de London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM) en Imperial College London.
Uit de snelle analyse kwam naar voren dat klimaatverandering verantwoordelijk was voor ongeveer 68% van de naar schatting 24.400 hittegerelateerde sterfgevallen deze zomer. Warmere omstandigheden, versterkt door door de mens veroorzaakte klimaatverandering, deden de dagelijkse temperaturen met gemiddeld 2,2°C stijgen, met uitschieters tot 3,6°C. Het rapport benadrukt hoe zelfs kleine temperatuurstijgingen kunnen leiden tot duizenden vermijdbare sterfgevallen, waarbij ouderen bijzonder kwetsbaar zijn. Mensen van 65 jaar en ouder waren goed voor 85% van de geschatte sterfgevallen.
Risico onderschat
De studie omvatte steden die samen ongeveer 30% van de Europese bevolking vertegenwoordigen, wat betekent dat het werkelijke dodental waarschijnlijk veel hoger ligt. Hittegerelateerde sterfgevallen worden vaak onderschat, omdat veel gevallen voortkomen uit onderliggende gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten of luchtwegaandoeningen, waarbij hitte zelden als bijdragende oorzaak wordt geregistreerd.
Uit de studie bleek dat klimaatverandering bijdroeg aan 4.597 hittegerelateerde sterfgevallen in Italië, 2.841 in Spanje, 1.477 in Duitsland, 1.444 in Frankrijk en 1.147 in het Verenigd Koninkrijk. Wat de hoofdsteden betreft, kenden Rome, Athene en Parijs de hoogste aantallen, met elk honderden extra sterfgevallen. Londen werd het zwaarst getroffen, met 315 extra sterfgevallen die aan klimaatverandering kunnen worden toegeschreven; dit komt overeen met 69% van het totale aantal van 458 hittegerelateerde extra sterfgevallen.
Onderzoekers wezen ook op één specifieke week in juli waarin Roemenië, Bulgarije, Griekenland en Cyprus te maken kregen met uitzonderlijk zware hitte, wat in slechts zeven dagen tijd tot bijna 1.000 sterfgevallen leidde.
Vergrijzende bevolking
De bevindingen roepen volgens de onderzoekers dringende vragen op over de bescherming van de vergrijzende Europese bevolking, die bijzonder kwetsbaar is voor extreme hitte. Naar verwachting zal het aandeel 80-plussers in Europa stijgen van de huidige 6% naar 15% in 2100, wat de druk op de gezondheidszorg verder zal opvoeren naarmate de zomers warmer worden.
De onderzoekers waarschuwen dat Europa te maken zal krijgen met steeds dodelijkere zomers, tenzij fossiele brandstoffen snel worden vervangen door hernieuwbare energie. Stedelijke gebieden lopen een bijzonder groot risico; steden zijn doorgaans enkele graden warmer dan het omliggende platteland als gevolg van het stedelijk hitte-eilandeffect. Het uitbreiden van groene en blauwe ruimtes zou van levensbelang kunnen zijn, vooral voor gemeenschappen met lage inkomens die in dichtbebouwde wijken wonen.
Dr. Malcolm Mistry, universitair docent bij het Environment & Health Modelling (EHM) Lab van de LSHTM en co-auteur van het rapport, stelt: “Waarschuwingssystemen en actieplannen voor hitte en gezondheid zijn in de meeste Europese regio’s goed ontwikkeld, maar de gezondheidslast door hitte is de afgelopen zomers onverminderd hoog gebleven. Beleid gericht op aanpassing aan hitte is van groot belang; denk hierbij aan flexibele werktijden, aanpassing van de schoolkalender, meer stedelijk groen, duurzame koelmethoden voor binnenruimtes en verbetering van de infrastructuur voor de volksgezondheid. De harde realiteit is echter dat, tenzij we de uitstoot van broeikasgassen snel terugdringen, deze maatregelen slechts een beperkte rol zullen spelen bij het beperken van de risico’s van door de mens veroorzaakte opwarming van de aarde.”
Dr. Garyfallos Konstantinoudis, docent aan het Grantham Institute – Climate Change and the Environment van Imperial College London en co-auteur van de studie, zegt: “Hittegolven zijn stille moordenaars. De overgrote meerderheid van de hittedoden valt in woningen en ziekenhuizen, waar mensen met bestaande gezondheidsproblemen tot het uiterste worden gedreven, maar hitte wordt zelden vermeld op overlijdensakten. Hoewel hitte het dodelijkste type extreem weer is, wordt het al lange tijd onderschat als risico voor de volksgezondheid. Niemand zou verwachten dat iemand zijn leven op het spel zet door te werken in stortregens of orkaanachtige winden, maar met gevaarlijke hitte wordt nog steeds te lichtzinnig omgegaan.”
Dr. Pierre Masselot, onderzoeker bij het EHM-lab van de LSHTM en co-auteur,: “Deze zomer was opnieuw een harde herinnering aan de noodzaak om klimaatverandering serieus te nemen. Het is belangrijk om onze steden en de samenleving als geheel aan te passen aan een opwarmende wereld. Maar uiteindelijk zal aanpassing niet compenseren voor de extreme opwarming in Europa. De beste manier om duizenden levens te redden van hitte, blijft een drastische vermindering van de uitstoot van broeikasgassen.”
