| Van een gehackte mailbox of ransomwareaanval tot een onbeschikbaar IT-systeem of verkeerd verzonden informatie: in 2025 werden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) 39.407 datalekken gemeld, tegenover 37.839 een jaar eerder. Bij 2.428 van die meldingen was een cyberaanval de oorzaak. De schade zit daarbij vaak niet alleen in de directe impact, maar vooral ook in de nasleep, zoals processen die stil liggen, vaste kosten die doorlopen en de bedrijfscontinuïteit die onder druk komt te staan.
Een goede voorbereiding maakt daarbij wel degelijk verschil. Uit internationaal onderzoek van IBM naar datalekken blijkt dat organisaties met een getraind incidentresponsteam en een regelmatig getest responsplan lagere kosten na een datalek rapporteren. Waaruit die uiteindelijke rekening precies bestaat, is minder vanzelfsprekend dan vaak gedacht. Robert Spaan, Country Manager Nederland bij cyberverzekeringsspecialist Stoïk, zet vier verborgen kosten van cyberincidenten voor mkb-bedrijven op een rij.
1. Stilstand en vertragingen
Een cyberincident kan de dagelijkse bedrijfsvoering in korte tijd ontregelen. Medewerkers kunnen niet meer in belangrijke systemen, waardoor werkzaamheden tijdelijk blijven liggen, dienstverlening vertraging oploopt of productie en leveringen stilvallen. Ondertussen blijven de vaste kosten gewoon doorlopen. Zo kan de financiële impact snel oplopen, ook als het directe verlies beperkt blijft. Hoe langer bedrijfskritische processen verstoord zijn, hoe zwaarder het incident weegt op de bedrijfscontinuïteit.
Snel ingrijpen kan de impact van een cyberincident beperken, maar neemt de financiële gevolgen niet weg. Stoïk schat de gemiddelde schade voor bedrijven met 25 miljoen euro jaaromzet op 58.000 tot 92.000 euro, afhankelijk van de sector, zelfs wanneer de incidentrespons binnen één uur start.
2. Onderzoek en systeemherstel
Een cyberincident oplossen vraagt meer dan systemen opnieuw online zetten. Cyberexperts moeten eerst uitzoeken hoe de aanvallers zijn binnengedrongen, welke systemen getroffen zijn en of het veilig is om opnieuw op te starten. Dat kost tijd en mankracht. Bij de ransomware-incidenten die Stoïk in 2025 behandelde, duurde het onderzoek gemiddeld 10,3 dagen en de heropbouw van systemen gemiddeld 18 dagen.
De verborgen kosten zitten daarbij ook in al die extra werkuren. In 2025 steeg de werklast voor de heropbouw van informatiesystemen met 23,4%, terwijl cyberexperts 49,5% meer tijd aan onderzoek besteedden. Die inspanning komt bovenop het dagelijkse werk van interne IT-teams en eventuele externe specialisten.
3. Reputatieschade en klantvertrouwen
Bij ransomwareaanvallen blijft de impact vaak niet beperkt tot de systemen zelf. Cybercriminelen stelen gegevens, dreigen ermee die openbaar te maken of nemen zelfs rechtstreeks contact op met klanten, leveranciers of medewerkers om de druk te verhogen. Daardoor kan een incident ook na het technische herstel nog lang doorwerken. Bedrijven moeten vragen beantwoorden, klanten geruststellen en duidelijk maken hoe ze verdere risico’s aanpakken. Dat vraagt extra tijd en communicatie, terwijl reputatieschade ook commerciële gevolgen kan hebben als klanten of partners hun vertrouwen verliezen.
4. Juridische nasleep
Een cyberincident kan ook juridische gevolgen hebben. Als persoonsgegevens betrokken zijn, speelt de AVG een rol en moet een bedrijf nagaan welke verplichtingen gelden. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op de naleving daarvan. Bij een datalek moeten organisaties snel beoordelen of zij het incident moeten melden. Wanneer het datalek een hoog risico voor betrokkenen oplevert, moeten zij worden geïnformeerd.
Voor organisaties die bijvoorbeeld onder de Cyberbeveiligingswet vallen, kunnen daarnaast eisen gelden rond incidentafhandeling en -melding. Juridische en privacy-experts moeten dus helpen uitzoeken welke gegevens betrokken zijn, welke stappen nodig zijn en of het incident gemeld moet worden. Ook die afhandeling vraagt tijd en expertise, vaak terwijl het technische herstel nog volop bezig is.
Goede voorbereiding wint kostbare tijd
Het beheersen van cyberrisico’s is een cruciaal onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering van iedere onderneming, ongeacht de omvang van de organisatie. Bedrijven doen er goed aan hun bedrijfskritische processen in kaart te brengen, verantwoordelijkheden vast te leggen en te bepalen welke interne en externe expertise ze nodig hebben. Daar horen ook regelmatige tests van back-ups en crisisplannen bij. Zo gaat er tijdens een incident geen kostbare tijd verloren aan afspraken en rolverdeling, en kan een bedrijf sneller focussen op wat telt: de aanval stoppen, de belangrijkste processen herstellen en verdere schade beperken. |
