Van de Covid-19 pandemie tot de invasie in Oekraïne en de oplaaiende spanningen in het Midden-Oosten: crisis na crisis heeft een uitdagende en onzekere omgeving gecreëerd voor exporteurs. Zou 2024 licht aan het eind van de tunnel kunnen brengen voor bedrijven? Om daar achter te komen, heeft Allianz Trade meer dan 3.000 exporteurs uit China, Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen, Spanje, het VK en de VS1 ondervraagd voor de derde editie van zijn Global Survey.
Bijna 9 op de 10 (87%) Britse bedrijven verwachten dat hun omzet uit export in 2024 met meer dan +2% zal stijgen, tegenover 83% vorig jaar rond deze tijd, toen de uiteindelijke prestatie +3,3% bedroeg. Britse bedrijven verwachten een iets sterkere groei in exportgerelateerde omzet: 84% van de ondervraagden voorspelt dat de exportomzet in 2024 met maximaal 10% zal groeien, vergeleken met 79% vorig jaar. Het percentage bedrijven dat denkt dat hun inkomsten uit export dit jaar zullen dalen, is aanzienlijk gedaald tot slechts 2%, tegenover 14% vorig jaar. Dit bevestigt de verwachting van bedrijven dat de wereldwijde handel het dieptepunt van de recessie van vorig jaar zal bereiken.
Hoewel exporteurs positief blijven over de inkomstengroei, zal deze niet zonder uitdagingen blijven. Tot de drie grootste bedreigingen voor de exportactiviteiten die Britse bedrijven in 2024 zagen, behoorden (geo)politieke risico’s en protectionisme (74%), tekorten aan grondstoffen en arbeidskrachten (49%) en financierings- en betalingsrisico’s (39%). De energiekosten zijn een groter punt van zorg voor Britse bedrijven dan voor vergelijkbare bedrijven, samen met Duitse en Chinese exporteurs.
In een omgeving waar kosteninflatie een probleem blijft, zij het in mindere mate dan in voorgaande jaren, is het niet verrassend dat Britse bedrijven van plan zijn hun exportprijzen te verhogen, zo bleek uit het onderzoek. Bijna een kwart (24%) van de Britse respondenten geeft aan dat ze hun prijzen ‘aanzienlijk’ zouden verhogen ten opzichte van 2023, terwijl 56% van de Britse bedrijven e hun prijzen ‘bescheiden’ zouden verhogen. Slechts 1% van de Britse bedrijven zegt dat ze hun prijzen in 2024 zouden verlagen.
Hoewel 55% van de Britse bedrijven hun belangrijkste offshore productielocaties/leveranciers in West- en Oost-Europa hebben, is dit minder dan hun Europese collega’s (65%) omdat Britse bedrijven meer blootgesteld zijn aan Noord-Amerika dan hun collega’s (35% tegen 17%). Wat China betreft, zijn bedrijven in het VK meer blootgesteld aan kritieke afhankelijkheid van China dan Europese bedrijven, voornamelijk voor computers, telecom en elektronica (74% van de totale kritieke import uit China), textiel (11%), metalen (4%) en chemicaliën (4%). De kritische importafhankelijkheid van China is sinds 2017 toegenomen (+8pp tot bijna 29% in 2022).
Uit het onderzoek blijkt echter dat de toenemende bezorgdheid over (geo)politiek en protectionisme Britse bedrijven ertoe aanzet om hun afhankelijkheid van offshore toeleveringsketens aanzienlijk te verminderen. 61% van de Britse bedrijven met lange toeleveringsketens overweegt delen ervan te verplaatsen vanwege de toenemende geopolitieke risico’s. 50% van hen verwacht dat het verplaatsen van toeleveringsketens de komende twee jaar in hetzelfde tempo zal doorgaan, terwijl 29% verwacht dat het verplaatsen van toeleveringsketens zal versnellen. Het merendeel van de offshore productie/leveranciers wil zijn productie verplaatsen naar West-Europa.
Waarom vindt er niet meer bedrijfsverplaatsing plaats? De top 3 van hindernissen die uit het onderzoek naar voren komen, zijn de hoge kosten die gepaard gaan met handel (bv. door het gebrek aan vrijhandelsovereenkomsten), activiteiten en investeringen; arbeidsgerelateerde zorgen (beschikbaarheid, kosten en regelgeving) en de kwaliteit en beschikbaarheid van leveranciers, waarbij de laatste twee hindernissen belangrijker zijn voor Britse exporteurs in vergelijking met de totale steekproef.
Voor het eerst in Allianz Trade’s Global Survey serie is bedrijven gevraagd naar de impact van AI. Een meerderheid (55%) van de Britse bedrijven zei dat de technologie de productiviteit van hun bedrijf aanzienlijk zou verhogen. Op dit moment gebruiken Britse bedrijven AI het meest om toeleveringsketens te bewaken (29%).
Optimisme déjà vu: onderschatten bedrijven de risico’s voor de toekomst opnieuw?
In de editie 2023 van ons wereldwijde onderzoek geeft 70% van alle wereldwijd ondervraagde bedrijven aan dat ze verwachtten dat de bedrijfsomzet gegenereerd door export zou toenemen. Maar het jaar eindigde met een handelsrecessie, waarbij de vraag meer vertraagde dan verwacht. Verwacht wordt dat 2024 het einde van de recessie zal inluiden, maar zijn bedrijven weer te optimistisch? In de laatste editie van ons onderzoek zei 82% van de bedrijven te verwachten dat de omzet uit export in 2024 zal toenemen, vooral in consumentgerelateerde sectoren zoals de detailhandel, huishoudelijke apparaten en computers & telecom. Bijna 40% van de bedrijven verwacht zelfs een aanzienlijke stijging van meer dan +5% in 2024 (+18 procentpunten ten opzichte van 2023).
“Na meer dan een jaar recessie kijken exporteurs nu uit naar een opleving in de tweede helft van 2024, omdat de herbevoorrading van geproduceerde goederen aan kracht wint, samen met de wereldwijde vraag. Dit zal ook de prijzen stimuleren en de reflatie aanwakkeren: Wereldwijd verwachten 8 van de 10 bedrijven dat de exportprijzen in 2024 zullen stijgen, wat hun exportomzet zal ondersteunen. Onze prognoses zijn conservatiever: Wij verwachten dat de wereldhandel in 2024 zal stijgen met +2,8% in waarde, na een krimp van -2,9% in 2023. Dat is aanzienlijk lager dan het langetermijngemiddelde van +5%, wat het risico van verstoringen in de wereldwijde scheepvaart weerspiegelt, zoals de crisis in de Rode Zee, evenals toenemend protectionisme”, legt Françoise Huang, Senior Economist voor APAC en wereldwijde handel bij Allianz Trade, uit.
Om de export te ondersteunen, hebben bedrijven uiteenlopende prioriteiten. Franse en Amerikaanse exporteurs zijn vooral voorstander van de ontwikkeling van nieuwe producten, terwijl Duitse, Spaanse en Chinese exporteurs zich op nieuwe markten willen richten. Britse exporteurs willen in 2024 prioriteit geven aan investeringen in eigen land.
Wanbetalingsrisico blijft belangrijk voor exporteurs
Hoewel ze optimistisch zijn, blijven exporteurs zich goed bewust van de risico’s die wegen op hun internationale ontwikkeling. Wereldwijd maken bedrijven zich vooral zorgen over geopolitieke risico’s, tekorten aan grondstoffen/arbeid en financieringskwesties. Maar het risico van wanbetaling blijft het belangrijkst.
“We ontdekten dat wereldwijd bijna 70% van de bedrijven tussen de 30 en 70 dagen betaald krijgt, waarbij het VK, Frankrijk en de VS iets talrijker zijn dan hun sectorgenoten. In een context van lagere groei, handelsverstoringen en geopolitieke onzekerheid verwacht 42% van de bedrijven nu dat de lengte van de betalingstermijnen voor export de komende zes tot twaalf maanden zal toenemen. Langere betalingstermijnen betekenen een grotere druk op de cashflow en de situatie kan zelfs verslechteren. Bovendien verwacht 40% van de respondenten dat het risico op wanbetaling in 2024 zal toenemen. Dit komt overeen met onze voorspelling dat het aantal bedrijfsinsolventies dit jaar wereldwijd met +9% zal stijgen”, voegt Aylin Somersan Coqui, CEO van Allianz Trade, toe.
Gevraagd naar de top drie van risico’s die de grootste bedreiging vormen voor hun offshore productielocaties en toeleveringsketens, kozen bedrijven het vaakst voor kwesties die te maken hebben met de structuur van toeleveringsketens, zoals complexiteit, concentratie of concurrentie. Risico’s gerelateerd aan geopolitiek, politiek en protectionisme komen daarna, gevolgd door ESG-gerelateerde risico’s.
“Het politieke landschap, met verkiezingen in economieën die goed zijn voor bijna 60% van het wereldwijde BBP, draagt bij aan stijgende geopolitieke risico’s en toenemende onzekerheden. In deze context zijn bedrijven in een afwachtende houding, vooral gericht op de komende nationale verkiezingen. Toch kan blootstelling aan de toeleveringsketen de risicoperceptie veranderen: over het algemeen maken bedrijven met lange toeleveringsketens en meer dan de helft van de productie in het buitenland zich de meeste zorgen over een intensivering van de handelsoorlog tussen de VS en China”, zegt Ano Kuhanathan, hoofd Corporate Research bij Allianz Trade.
Om verstoringen van de toeleveringsketen te beperken, verbeteren bedrijven in deze context vooral hun riskmanagement voor de toeleveringsketen, voeren ze hun ESG-onderzoek naar leveranciers op en kopen ze een verzekering voor de toeleveringsketen. Maar hoewel 53% van de respondenten zegt te overwegen om delen van hun toeleveringsketen te verplaatsen vanwege de toenemende geopolitieke risico’s, ondernemen minder bedrijven daadwerkelijk concrete stappen in deze richting: het verplaatsen van productielocaties staat niet in de top drie van de 10 voorgestelde acties om verstoringen van de toeleveringsketen te beperken (behalve voor Spaanse en Duitse exporteurs).
“Diversificatie is de belangrijkste strategie geworden om de veerkracht van de toeleveringsketen te vergroten. Maar dit brengt zijn eigen risico’s, toenemende complexiteit en potentiële knelpunten met zich mee en is geen perfecte oplossing. Zo zou 48% van de Amerikaanse exporteurs die productielocaties of leveranciers in China hebben, landen in Azië-Pacific of Latijns-Amerika overwegen om hun toeleveringsketens te diversifiëren. Ze zouden echter nog steeds indirect aan China blootgesteld zijn, gezien de cruciale rol van China als wereldwijde leverancier in de productiesector”, zegt Ana Boata, Global Head of Economic Research bij Allianz Trade.
Duurzaamheid wint aan tractie, maar de race is nog niet voorbij
“76% van de respondenten geeft aan dat hun bedrijf een duidelijk plan heeft om van fossiele brandstoffen af te stappen, ongeacht de prijsschommelingen. Dit is een grote stap voorwaarts: bedrijven richten zich nu op structurele initiatieven in plaats van op kortetermijnacties. Maar er is nog een lange weg te gaan: bijna 2 op de 3 bedrijven is van plan om de uitstoot in de komende 12 maanden met slechts 1 tot 5% te verminderen, wat minder is dan de inspanning die nodig is om de doelstelling van netto nul in 2050 te halen”, besluit Aylin Somersan Coqui.
Toeleveringsketens vormen de kern van duurzaamheid en bedrijven nemen hier steeds meer notie van. 72% van de respondenten met verantwoordelijkheden voor de toeleveringsketen heeft ook ESG-verantwoordelijkheden. Toch blijft de vooruitgang op het gebied van klimaatdoelstellingen traag. Slechts 27% van de respondenten is ervan overtuigd dat hun bedrijven ESG-acties hebben geïmplementeerd die significante gevolgen hebben voor hun bedrijf, variërend van het verschuiven van hun logistieke keuzes naar duurzamere manieren (26%) en het ontwikkelen van duurzamere producten (25%) tot het verbeteren van de klimaatbestendigheid van hun toeleveringsketens (23%).
