| Onderzoek van Nextens fiscale software onder ondernemers met personeel en financieel managers laat zien dat het bedrijfsleven meent dat de komende regering vooral moet bezuinigen op migratie, asielopvang en integratie (42%), ambtenarensalarissen en overheidspersoneel (30%) en ontwikkelingssamenwerking (28%). Daarna volgen klimaat- milieu- en stikstofbeleid (25%) en belastingvoordelen voor vermogenden en kapitaal zoals box 2- en box 3-regelingen (24%). Op de hypotheekrenteaftrek en overige eigenwoningvoordelen moet volgens 16% worden bezuinigd. Op cultuur en de publieke omroep wil 15% bezuinigen. Respondenten zijn weinig geneigd te bezuinigen op de grootste uitgaven van de rijksbegroting, zoals sociale zekerheid en uitkeringen (10%), defensie (6%), de zorg (5%) en onderwijs & onderzoek (2%). |
| Verschillen
Op enkele onderdelen verschillen mannelijke en vrouwelijke respondenten opmerkelijk: zo wil 35% van de mannen bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking tegenover 22% van de vrouwen. Van de mannen wil 32% bezuinigen op klimaat- milieu- en stikstofbeleid tegenover 18% van de vrouwen. Daarentegen steunen vrouwen meer bezuinigingen op ambtenarensalarissen en overheidspersoneel (34% tegenover 27% van de mannen) en op fiscale steun voor bedrijven (17% tegenover 9%). Ook zit er verschil tussen respondenten met verschillende opleidingsniveaus: 37% van de hoger opgeleiden wil bezuinigen op migratie, asielopvang en integratie, terwijl lager opgeleiden dit met maar liefst 57% steunen. Steun voor bezuinigen op migratie komt vooral van respondenten die afgelopen oktober op rechtse partijen hebben gestemd, zoals de PVV (69%), BBB (61%), FvD (67%) en JA21 (65%). Iets daaronder zitten stemmers op VVD (54%) en CDA (42%). Een stuk lager zitten D66- (21%) en GroenLinks/PvdA-stemmers (15%). Vergelijkbare verhoudingen gelden voor gewenste bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking. Voor bezuinigingen op het hete politieke hangijzer hypotheekrenteaftrek bestaat weinig animo, vooral niet ter rechterzijde, met minimale steun van stemmers op PVV (7%) en VVD (5%). Meer naar links verschuift het beeld, met meer steun vanuit stemmers op CDA (20%), D66 (27%) en GroenLinksPvdA (44%). Meer overeenstemming bestaat tussen alle politieke stromingen over de noodzaak voor bezuinigingen op ambtenarensalarissen en overheidspersoneel. Opmerkelijk is dat slechts 11% van de respondenten wil bezuinigen op subsidies en fiscale voordelen, terwijl het geheel aan fiscale regelingen — en daarmee de complexiteit van het belastingstelsel en de hoge regeldruk — vaak als een van de grotere problemen en verborgen kostenposten in ons belastingstelsel wordt gezien. |
| Rijksuitgaven
De Rijksoverheid begroot 486 miljard euro uit te geven in 2026, ofwel 48 procent van het bruto binnenlands product. De grootste kostenposten zijn sociale zekerheid met 125 miljard euro en de zorg met 120 miljard. Op enige afstand volgen het Gemeente- en provinciefonds met 57 miljard, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap met 55 miljard en Defensie met 35 miljard. De posten Justitie & Veiligheid, Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingshulp respectievelijk Infrastructuur & Waterstaat bevinden zich tussen de 15 en 17 miljard. Net iets onder de 10 miljard per jaar gaan naar Rentelasten (9,5 miljard), Asiel & Migratie (8,9 miljard) en Volkshuisvesting & Ruimtelijke Ordening (8,8 miljard). Relatief kleinere kostenposten zijn Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (4,2 miljard) en Klimaat en Groene Groei (4,1 miljard). Dan volgen Financiën (3,5 miljard), Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties (3 miljard) en Economische Zaken (2,9 miljard). Los van de formele kostenposten rekent het ministerie van Financiën alle uitzonderingen in de belastingwet (kortingen, aftrekposten, verlaagde tarieven) onder één grote groep “fiscale regelingen” en schat het het budgettaire belang daarvan op ongeveer 147 miljard euro in 2023, 163 miljard in 2024 en richting de 188 miljard in 2026. |
