De Europese Unie is voornemens een ‘alliantie voor klimaatverzekeringen’ op te richten om de financiële bescherming tegen hittegolven, bosbranden, droogte, overstromingen en andere extreme weersomstandigheden in de hele EU uit te breiden. Het initiatief heeft tot doel de aanzienlijke, niet-verzekerde economische schades door klimaatfactoren aan te pakken en de paraatheid te vergroten via strategieën voor weerbaarheid, aanpassing en effectief riskmanagement.
Het initiatief, aangekondigd door de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen als reactie op toenemende klimaatdreigingen, volgt op een verwoestende zomer die gekenmerkt werd door langdurige perioden van extreme hitte, wijdverspreide branden en ernstige watertekorten. Deze gebeurtenissen veroorzaakten grote schade aan huizen, boerderijen, bedrijven en openbare infrastructuur, waarmee de kwetsbaarheid van Europa voor een steeds instabieler klimaat werd benadrukt. Het bosbrandseizoen van dit jaar was een van de ergste ooit in Europa, en een reeks hittegolven eiste tientallen levens, verstoorde de stroomvoorziening, verminderde de productiviteit en leidde tot schoolsluitingen.
Slechts kwart verzekerd
Volgens EU-cijfers is slechts een kwart van de economische schade door klimaatgerelateerde gebeurtenissen in de Unie verzekerd. De resterende kosten worden grotendeels gedragen door getroffen huishoudens, bedrijven en nationale overheden. De voorgestelde alliantie zou verzekeraars, investeerders, overheidsinstanties, risicomodelleringsspecialisten en verzekeringnemers samenbrengen. Het doel is om de toegang tot betaalbare dekking te vergroten en tegelijkertijd financiële instrumenten te ontwikkelen die beter zijn afgestemd op de toenemende frequentie en omvang van klimaatrampen.”
Een van de overwogen opties is een breder gebruik van groepsverzekeringen, waarmee gemeenschappen, gemeenten of economische sectoren collectieve bescherming kunnen afsluiten. Door het risico te spreiden over een groter aantal verzekerden, zouden dergelijke regelingen de dekking betaalbaarder kunnen maken in gebieden die gevoelig zijn voor terugkerende rampen.
Parametrische verzekeringen
De alliantie zou ook parametrische verzekeringen kunnen promoten. In tegenstelling tot conventionele polissen, die doorgaans een gedetailleerde schadebeoordeling vereisen voordat een vergoeding wordt uitgekeerd, geven parametrische polissen automatisch geld vrij wanneer een vooraf gedefinieerde gebeurtenis – zoals een specifiek neerslagniveau, temperatuurdrempel of windsnelheid – zich voordoet. Voorstanders geloven dat deze aanpak huishoudens, boeren en lokale overheden na een grote ramp sneller van noodfinanciering zou kunnen voorzien.
Europese functionarissen stellen dat nationale begrotingen niet langer als verzekeraar van laatste resort kunnen fungeren wanneer extreem weer wijdverspreide verwoesting veroorzaakt. Overheden worden al geconfronteerd met stijgende wederopbouwkosten, terwijl ze tegelijkertijd de gezondheidszorg, defensie, energiezekerheid en de transitie naar een koolstofarme economie moeten financieren.
Uitbreiding dekking moeilijk
Het uitbreiden van de verzekeringsdekking zal echter moeilijk zijn. Naarmate de klimaatrisico’s toenemen, kunnen verzekeraars de premies verhogen, de dekking beperken of zich volledig terugtrekken uit gebieden die herhaaldelijk worden getroffen door branden, overstromingen of droogte.
Van de voorgestelde alliantie wordt daarom verwacht dat zij onderzoekt hoe particuliere verzekeringen kunnen worden ondersteund door publieke garanties zonder een onevenredig groot risico af te wentelen op de belastingbetaler. Het zou ook kunnen aanzetten tot preventieve investeringen, zoals stevigere gebouwen, verbeterde afwateringssystemen, barrières tegen bosbranden en veerkrachtigere landbouwmethoden.
Aanvullende maatregelen
De Commissie bereidt aanvullende maatregelen voor als onderdeel van een bredere agenda voor klimaatadaptatie. Zo komt er in oktober een strategie voor ‘klimaatbestendigheid’, gericht op het beheersen van klimaatrisico’s in honderd kwetsbare Europese gebieden. Ook wordt gedacht aan een Europees responsplan voor hittegolven, verbeterde vroegtijdige waarschuwingssystemen, een krachtiger beleid inzake droogte- en watermanagement en een strategie voor veerkracht in ongeveer 100 bijzonder kwetsbare regio’s.
‘Brussel’ heeft ook ervaren brandweerlieden gevraagd met voorstellen te komen voor een betere aanpak van natuurbranden; een van de opties is dat de EU een speciale eigen vloot vliegtuigen voor brandbestrijding die snel kunnen worden ingezet wanneer de nationale middelen ontoereikend blijken
Planningfase
De alliantie voor klimaatverzekeringen bevindt zich nog in de planningsfase; gedetailleerde regels over financiering, subsidiabiliteit en risicodeling moeten nog worden bekendgemaakt. Voor de uiteindelijke opzet is samenwerking vereist tussen EU-instellingen, lidstaten en de verzekeringssector.
Bij een succesvolle uitvoering zou de alliantie kunnen helpen de Europese kloof op het gebied van klimaatbescherming te verkleinen en het herstel na rampen te versnellen. De effectiviteit hangt echter af van het vermogen om verzekeringen betaalbaar te houden en tegelijkertijd overheden, gemeenschappen en bedrijven aan te moedigen hun kwetsbaarheid te verminderen voordat de volgende crisis zich voordoet.
Foto EU
