Verzekeraars en bedrijfspensioenfondsen navigeren in een macro-economisch klimaat dat wordt gekenmerkt door hoge geopolitieke spanningen, een reeks verkiezingen in grote economieën, onzekerheden over de economische vooruitzichten en afnemende steun voor mondialisering en internationale samenwerking. Dat schrijft de Europese Autoriteit voor Verzekeringen en Bedrijfspensioenen (EIOPA) in haar Financial Stability Report 2024 , dat een inventarisatie biedt van de belangrijkste ontwikkelingen en risico’s in de Europese verzekerings- en bedrijfspensioensector.
In de laatste maanden van 2023 kwam de economische activiteit tot stilstand als gevolg van krappe financiële omstandigheden en voorzichtige consumentenbestedingen. De verwachting is dat de economische groei in 2024 gematigd zal blijven. De rentetarieven in de eurozone zijn gedaald omdat de inflatie dichtbij de middellange termijndoelstelling van de Europese Centrale Bank van 2% is gedaald, maar de volatiliteit in dat opzicht domineert het debat.
.De financiële posities blijven sterk
De Europese verzekerings- en bedrijfspensioensector zijn over het geheel genomen robuust gebleven, ondanks wijdverbreide uitdagingen. De verzekeringssector is stevig gekapitaliseerd. De gemiddelde SCR-ratio’s voor levensverzekeraars en samengestelde ondernemingen zijn tijdens de verschuiving van lage naar hogere rentetarieven verbeterd, evenals de winstgevendheid. De bruto premieomzet in de schadesector bleef groeien, terwijl de levensverzekeringssector een gematigder stijging liet zien.
De liquide middelenratio van verzekeraars is de afgelopen jaren stabiel gebleven, hoewel er tussen de landen aanzienlijke verschillen bestaan. Het verzuimpercentage in de levensverzekeringssector is redelijk stabiel, al zijn er enkele tekenen van kwetsbaarheid.
Op de hoede voor nieuwe risico’s
Als reactie op het nulrente-klimaat van de afgelopen tien jaar zochten institutionele beleggers, waaronder verzekeraars en pensioenfondsen, naar rendement in zogenaamde ‘alternatieve activa’. Deze activa zijn doorgaans minder liquide en vaak complexer qua structuur en benadering van waardering dan conventionele activacategorieën.
Uit het Financial Stability Report van EIOPA blijkt dat Europese verzekeraars een groot deel van hun portefeuille in Europese activa beleggen. 87% van hun beleggingen in staatsobligaties, 80% van hun aandelenbelangen en 75% van hun beleggingen in bedrijfsobligaties gaan naar Europese staten en bedrijven. De totale portefeuille is sterk georiënteerd op vastrentende activa zoals staats- en bedrijfsobligaties, maar een aanzienlijk deel (16%) van hun beleggingen bestaat uit alternatieve activa, waarbij vastgoedbeleggingen en particuliere schuldgerelateerde beleggingen de grootste risico’s vormen. Verzekeraars beleggen 5,7% van hun beleggingen in vastgoed via beleggingsfondsen, hypotheken en onroerend goed. Particuliere schulden vormen 2,6% van hun totale investeringen, terwijl 1,9% wordt toegewezen aan private equity.
Omvangrijke allocaties naar alternatieve activa die vaak niet of minder liquide zijn, moeilijk te waarderen en waarvan de waardering zeer gevoelig is voor rentetarieven, hebben geleid tot bezorgdheid over het toezicht en de financiële stabiliteit. Als gevolg hiervan houden toezichthouders de risico’s die aan dergelijke beleggingen verbonden zijn nauwlettend in de gaten.Naast de macro- en marktrisico’s hebben verzekeraars en pensioenfondsen ook te maken met risico’s die verband houden met de klimaatverandering en met de risico’s die verband houden met digitalisering en cyberveiligheid. 2023 markeerde opnieuw een jaar met grote schades door natuurrampen. Door klimaatverandering veroorzaakte extreme weersomstandigheden veroorzaakten wereldwijd ongeveer 240 miljard euro aan economische verliezen, waarbij verzekeraars naar schatting 86 tot 98 miljard euro dekten. De verzekerde schades als gevolg van hevige regenval en hagel van de afgelopen twee jaar hebben nieuwe records gevestigd in Italië en Frankrijk, terwijl de verzekering slechts ongeveer 10% van de schade dekte. Dit onderstreept de dringende noodzaak van meer actie om de leemten in de bescherming te dichten en om de risicobeoordelingen, modellen en gegevens van verzekeraars voortdurend te herzien.
Supervisors across Europe are also increasingly concerned about risk related to digitalization. While this risk category is currently at a medium level, forward-looking assessments point to an increase, with cybersecurity weaknesses and hybrid geopolitical conflicts being the primary concerns. Legislative initiatives such as the Digital Operational Resilience (DORA), the Artificial Intelligence Act, and the European Single Access Point (ESAP) all aim to enhance the financial sectors’ resilience to digital threats. Risk transfer mechanisms are also expected to play a key role in the growth of the cyber insurance market. In 2022, primary insurers rechanneled more than half of their cyber insurance premiums to reinsurers, and 2023 saw the issuance of the first-ever cyber catastrophe bonds.
Toezichthouders in heel Europa maken zich ook steeds meer zorgen over de risico’s die verband houden met de digitalisering. Hoewel deze risicocategorie zich momenteel op een gemiddeld niveau bevindt, wijzen toekomstgerichte beoordelingen op een toename, waarbij zwakke punten op het gebied van cyberbeveiliging en hybride geopolitieke conflicten de voornaamste zorgen zijn. Wetgevingsinitiatieven zoals de Digital Operational Resilience (DORA), de Artificial Intelligence Act en het European Single Access Point (ESAP) zijn allemaal gericht op het vergroten van de weerbaarheid van de financiële sector tegen digitale bedreigingen. Verwacht wordt dat risico-overdrachtsmechanismen ook een sleutelrol zullen spelen in de groei van de cyberverzekeringsmarkt. In 2022 hebben primaire verzekeraars meer dan de helft van hun cyberverzekeringspremies doorgesluisd naar herverzekeraars, en in 2023 zijn de allereerste cyberrampobligaties uitgegeven. Petra Hielkema, voorzitter van EIOPA zei: “In een tijd van groeiende onzekerheden en toenemend scepticisme over de toekomst van internationale samenwerking blijft EIOPA standvastig in haar missie om de financiële stabiliteit op de Europese verzekerings- en pensioenmarkten te bevorderen. Onze industrieën hebben opmerkelijke veerkracht getoond en hun kracht bewezen in het licht van verschillende, snel evoluerende uitdagingen. We kunnen het ons echter niet veroorloven om in de toekomst zelfgenoegzaam te zijn. We moeten waakzaam blijven met betrekking tot opkomende risico’s en antwoorden daarop vinden die onze sector verder zullen versterken, de burgers ten goede zullen komen en zullen bijdragen aan een veiligere en duurzamere wereld.”
