Dekkingsgraden pensioenfondsen blijven stijgen in augustus

Stijgende rente en bescheiden groei
De afgelopen weken stonden vooral in het teken van de aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten en de impact daarvan op de financiële markten. Onderhandelingen tussen de VS en Iran over de heropening van de Straat van Hormuz zijn vrijwel vastgelopen, terwijl de VS de druk op Iran opvoeren via economische sancties. Hoewel beleggers nog altijd rekenen op een pragmatische oplossing, blijft het risico op verstoringen van de wereldwijde energievoorziening aanwezig. Dit droeg bij aan de forse stijging van de olieprijs sinds begin juli.

Tegelijkertijd laten de economische cijfers een gemengd maar overwegend positief beeld zien. In de Verenigde Staten viel de werkgelegenheid in juli tegen, maar sterke cijfers voor de dienstensector, een veerkrachtige consument en stabiele arbeidsmarktindicatoren wijzen niet op een naderende recessie. Ook Europa en het Verenigd Koninkrijk tonen tekenen van herstel. Diensten-PMI’s verbeterden duidelijk en de Britse economie groeide in het tweede kwartaal met 0,4%, ondanks hogere energieprijzen.

Voor financiële markten waren vooral de inflatiecijfers van belang. De Amerikaanse inflatie koelde licht af, waardoor de kans op een renteverhoging door de Federal Reserve (Fed) in september aanzienlijk is gedaald. De kerninflatie blijft echter boven de doelstelling van de Fed, waardoor later dit jaar nog steeds een renteverhoging mogelijk is. Centrale bankiers blijven daarom voorzichtig.

Aandelenmarkten reageerden positief op de afnemende rentevrees en de sterke bedrijfsresultaten, waarbij vooral AI- en technologiebedrijven opnieuw de kar trokken. Tegelijkertijd bleef de obligatiemarkt volatiel. Lange Amerikaanse rentes liepen op door zorgen over hoge begrotingstekorten, omvangrijke staatsleningen en de toenemende kapitaalvraag vanuit de AI-sector. In deze omgeving deden ook alternatieve waarden zoals goud, de Zwitserse frank en bitcoin het goed, geholpen door zorgen over de houdbaarheid van overheidsschulden en de geloofwaardigheid van valuta’s.

In augustus stegen de aandelen met 2,1%. Aandelen uit ontwikkelde markten stegen met 2,1%, en opkomende markten met 2,4%. Door stijgende inflatieverwachtingen liep de rente op, waardoor de vastrentende waardenportefeuille met 1,8% daalde. Het totaalrendement van de portefeuille was negatief en bedroeg -0,3%.

Rente en vermogen stijgen in augustus
In augustus steeg de risicovrije rente over de eerste dertig jaar met gemiddeld 11 basispunten. De Ultimate Forward Rate (UFR), waarmee pensioenfondsen de waarde van hun toekomstige verplichtingen berekenen, kwam uit op 2,1%. Door de rentestijging nam de waarde van de verplichtingen af met bijna 2%. Dit leidde, in combinatie met een kleine stijging van het vermogen in augustus, tot de dekkingsgraad van 135%.

Transitie naar nieuw pensioenstelsel ziet er financieel gezien rooskleurig uit
De transitie is in volle gang. De meeste fondsen die per 1 januari 2027 overgaan, hebben inmiddels hun beschikking ontvangen en zijn druk in het proces van inregeling en communicatie. De grootste piek ligt ook op die datum. Pensioenfondsen lijken goed op weg met de transitie. Niet alleen de werkzaamheden liggen op koers, ook de financiële positie is gunstig.

“Aan het begin van dit jaar waren er nog zorgen of de fondsen die nog niet over waren wel een sterke financiële positie zouden hebben”, zegt Frank Driessen, Director Wealth, Aon Nederland. “Tot op heden lijkt er wat dat betreft geen vuiltje aan de lucht. Ook hebben veel fondsen voor beschermingsconstructies gekozen, zodat de financiële positie in ieder geval deels intact blijft voor het invaren. Het is mooi als de fondsen die nog gaan invaren ook wat te verdelen hebben. Dan kan er sprake zijn van een robuuste start in het nieuwe stelsel.”

Compensatieproblematiek bij verzekerde regelingen onderbelicht
De afgelopen maand was er veel aandacht voor de gevolgen van het wisselen van baan en het mislopen van compensatie. Bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel wordt de doorsneepremie afgeschaft. Dat betekent dat de volledige premie in het persoonlijke pensioenkapitaal terecht komt.

In de huidige situatie is er vaak sprake van een vaste premie, maar deze wordt achter de schermen herverdeeld. Pensioen voor oudere deelnemers is duurder dan voor jongere deelnemers, omdat zij een kortere horizon hebben. Dat betekent dat jongeren meebetaalden aan het pensioen voor de ouderen. Deelnemers die niet meer de hele looptijd doormaken, maar al halverwege hun loopbaan zijn, hebben last van de afschaffing van de doorsneesystematiek. Hiervoor wordt gecompenseerd. Bij veel pensioenfondsen wordt deze compensatie in één keer toegekend. Dat kan gevolgen hebben voor deelnemers die van baan willen wisselen en nu bij een pensioenfonds zitten dat nog over moet gaan. Dat betekent dat zij de compensatie nog niet ontvangen hebben. Als een medewerker dan van baan wisselt en naar een pensioenfonds gaat dat al is overgegaan, loopt die medewerker compensatie mis.

“Het is van groot belang hier op te letten, want het gaat om serieus geld”, zegt Driessen. “Ook vragen wij aandacht voor de gevolgen van een baanwissel voor medewerkers die deelnemen aan een verzekerde regeling”. Bij een verzekerde regeling kan de werkgever ervoor kiezen om de regeling uit te laten lopen voor de bestaande groep medewerkers en alleen voor nieuwe medewerkers naar een vlakke premie over te gaan. Dit heet eerbiedigende werking

. “Als medewerkers in zo’n regeling zitten, is er eigenlijk sprake van gouden kettingen”, zegt Driessen. “Om de volledige pensioenopbouw te verkrijgen moet je bij de werkgever blijven. Wil je toch wisselen van baan, dan moet je met een nieuwe werkgever in onderhandeling om een compensatie te ontvangen, want bij de nieuwe werkgever zal sprake zijn van een vlakke premie. Het is echter zeer de vraag, zeker in het licht van de wetgeving rond loontransparantie, of een compensatie geregeld kan worden.” “Dit is een serieuze zorg”, besluit Driessen.

WIA-uitdagingen
De instroom in de WIA is de afgelopen jaren fors toegenomen. Dat is geen eenmalige uitschieter, maar een duidelijke trend. Deze ontwikkeling raakt zowel pensioenfondsen als werkgevers: van de vaststelling van risicopremies tot het beleid rond duurzame inzetbaarheid. “Wij zien duidelijke uitdagingen voor zowel werkgevers als pensioenfondsen op het WIA-dossier”, zegt Frank Driessen, Director Wealth, Aon Nederland. “Structureel ziekteverzuim kost werkgevers geld. De eerste vraag is daarom: geldt deze trend ook voor mijn onderneming?”, zegt Driessen. “Maak dat scherp met een analyse van de eigen verzuimcijfers. Die zijn meestal betrouwbaarder en actueler dan WIA-cijfers, omdat WIA-cijfers door UWV-achterstanden en voorschotten kunnen worden vertekend.”

Houd ook het (her)verzekeringsbeleid en eventueel het eigenrisicodragerschap tegen het licht en zet in op duurzame inzetbaarheid. Tot slot is het belangrijk om de medewerker financieel weerbaar te maken. “Grip op verzuim is essentieel in een tijd waarin toenemende arbeidsongeschiktheid leidt tot hogere kosten, druk op reserves en impact heeft op medewerkers”.