Slechts 7% van de organisaties wereldwijd is goed voorbereid op fraude met AI en deepfakes, terwijl dit type fraude snel toeneemt. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) en SAS, waarin naast trends ook concrete adviezen worden gegeven om AI-gedreven fraude beter te detecteren en te voorkomen.
SAS waarschuwt dat organisaties die hun beveiliging niet versterken, een steeds aantrekkelijker doelwit worden nu criminelen op grote schaal goedkope AI-tools inzetten voor onder meer social engineering en digitale vervalsingen.
“De data schetst een zorgwekkend beeld. Fraude evolueert sneller dan de meeste organisaties in staat zijn om zich te beschermen”, zegt John Gill, J.D., CFE, Voorzitter van de ACFE. “AI-gestuurde dreigingen zijn geen toekomst, ze zijn er nu al en zijn sterk aan het versnellen. Er is veel vooruitgang geboekt in de adoptie van AI, maar dit rapport is een waarschuwing.”
Sectoren in het vizier
De respondenten in het onderzoek komen uit meer dan tien sectoren, met overheid en de publieke sector (26%) en banken en financiële diensten (23%) als uitschieters. Daarnaast was er ook een betekenisvolle deelname van professionele diensten, manufacturing, verzekeringen, technologie, onderwijs, energie en gezondheidszorg.
Dit zijn belangrijke inzichten uit het onderzoek:
- Fraudeurs winnen de AI-race. Fraudeprofessionals merken in de afgelopen twee jaar een toename van iedere door AI-aangedreven vorm van fraude. De grootste stijging zien we bij deepfake social engineering: 77% meldt een kleine tot significante groei. Meteen daarna volgen fraude/oplichting (75%), documentfraude en -vervalsing met generatieve AI (75%) en deepfake digitale injectie (72%). In de komende 24 maanden verwacht 55% een sterke toename van deepfake social engineering en GenAI-documentfraude.
- Adoptie van AI en Machine Learning versnelt, maar niet snel genoeg. Een kwart van de organisaties (25%) gebruikt nu AI/ML in fraudebestrijding. Dat is een toename van 18% in vergelijking met 2024. Nog eens 28% plant de adoptie hiervan tegen 2028. Organisaties die hier nog niet mee bezig zijn, moeten in actie schieten en AI-competenties uitbouwen alvorens de achterstand op concurrenten en criminelen te groot wordt.
- Governance ligt gevaarlijk ver achter op AI-adoptie. Bijna negen op tien organisaties (86%) vinden de nauwkeurigheid van resultaten belangrijk tot erg belangrijk bij de adoptie van GenAI. Toch stelt minder dan één respondent op vijf (18%) dat hun organisatie AI-modellen test op bias en eerlijkheid. En waar 82% verklaarbaarheid belangrijk vindt, is slechts 6% in staat om met vertrouwen uit te leggen hoe hun AI/ML-modellen beslissingen nemen in fraudebestrijding. Banken, verzekeraars en andere gereguleerde spelers lopen op die manier niet alleen risico op reputatieschade, maar ook op wetgevende gevolgen en juridische aansprakelijkheid.
- Budgetten nemen toe, maar ook beperkingen. Meer dan de helft van de respondenten (55%) verwacht dat hun organisaties de budgetten voor fraudebestrijdingstechnologie in de komende twee jaar gaan verhogen. Maar zelfs dan blijven budgettaire en financiële beperkingen het grootste obstakel voor implementatie. Zo’n 84% noemt dit een grote tot middelgrote uitdaging.
- Opkomende technologieën. Fysieke biometrie, agentic en generatieve AI, en zelfs kwantum-AI: de technologieën die de strijd tegen fraude transformeren, zijn snel volwassen aan het worden. Maar ook fraudeurs zijn steeds beter voorbereid om hier gebruik van te maken. En zij hebben een enorm voordeel.
“Cybercriminelen hebben geen governance-comités en ze moeten niet wachten op budgetten of duidelijkheid omtrent regelgeving. Ze doen gewoon hun ding”, zegt Stu Bradley, Senior Vice Presidenten of Risk, Fraud and Compliance Solutions bij SAS. “Ieder kwartaal dat bedrijfsleiders nodig hebben om een technologie te evalueren, is een kwartaal waarin criminelen zich wapenen en tot de conclusie komen dat organisaties onvoldoende zijn voorbereid.”
De vraag luidt daarom niet of het nodig is om anti-fraude innovaties te adopteren, maar wel of organisaties het zich kunnen veroorloven om te wachten. Het onderzoek ziet de volgende trends in waardevolle, opkomende technologieën:
- GenAI evolueert van ambitie naar toepassing. Hoewel amper 16% van de respondenten aangeeft dat hun organisatie generatieve AI gebruikt als een anti-fraude tool, is 58% van plan om hier in de toekomst op in te zetten. Vandaag dient GenAI vooral voor het opsporen van phishing en oplichting (49%), het identificeren en beoordelen van risico’s (46%) en het opstellen van rapporten (45%).
- AI-agents zijn nog steeds hot. Bijna één op tien (8%) van de respondenten zegt dat hun organisatie agentic AI gebruikt in fraudebestrijding. En nog eens bijna één op drie (31%) is van plan om dit tegen 2028 uit te rollen. Het is de hoogste adoptieverwachting op korte termijn binnen alle onderzochte opkomende technologiecategorieën.
- Fysieke biometrie voert de opkomende technologieadoptie aan, terwijl de voordelen van automatisatie en cloud genegeerd worden. Het gebruik van fysieke biometrie is nu de meest geadopteerde opkomende technologie in fraudebestrijding. Bijna de helft van alle bevraagde organisaties (45%) in het onderzoek schakelt de technologie in – tegenover ongeveer één derde (34%) in 2022. Daarentegen blijven cloud-native platformen voor het detecteren van fraude en automatisatie opvallend onderbenut. Respectievelijk worden de oplossingen door slechts 10% en 29% van de organisatie toegepast.
- De impact van kwantumcomputing in anti-fraude is dichter dan verwacht. De meeste respondenten (62%) verwachten dat kwantumcomputing en kwantum-AI tegen 2030 echt impact zullen hebben op fraudedetectie en -preventie. Verrassend gelooft 11% dat dit nu al het geval is.
Klaar of niet?
Ongeacht hun voorbereiding staan organisaties in verschillende sectoren voor dezelfde door AI versnelde fraudedreigingen. Wat het verschil maakt, is hun vermogen om terug te vechten. Om de risico’s van vandaag tegen te gaan, moeten fraudebestrijders uitgerust zijn met de juiste data en technologie, evenals de geschikte snelheid, schaal en governance. Lees meer over de meest voorkomende door AI versnelde vormen van fraude en fraudepreventie: download het 2026 Anti-Fraud Technology Benchmarking Report van ACFE en SAS op SAS.com/fraudreport.
