Het bosbrandenseizoen van 2025 was in de Europese Unie het meest verwoestende ooit gemeten. Dat blijkt uit een data-analyse van het Joint Research Center (JRC) van de Europese Commissie, die alle satellietdata heeft gecombineerd. In totaal blijkt ruim een miljoen hectare in vlammen op te zijn gegaan, een gebied ter grootte van Cyprus.Uit de satellietdata van het Europese bosbrandenmonitoringssysteem EFFIS valt op te maken dat Europa het bosbrandenseizoen eind maart begon met al een flinke lap natuur die in de as werd gelegd. Ruim 100.000 hectare ging in vlammen op. In juni nam de intensiteit van de branden snel toe, met de absolute piek in augustus.De piek in augustus was flink hoger dan in de afgelopen jaren:
Op dat moment brandden er grote stukken natuur in het Middellandse Zeegebied. In Spanje en Portugal, waar in augustus een hittegolf was van ongeveer drie weken, braken in totaal 22 grote branden uit, die destijds ook veel in het nieuws zijn geweest.In die hete periode in Portugal en Spanje stond ruim 460.000 hectare natuur in lichterlaaie. Dat is 43% van het totale gebied dat in de EU in brand stond.Alleen Luxemburg en Malta bleven in 2025 volledig buiten schot. In Duitsland, Spanje, Slowakije en Cyprus stond voor die landen een recordhoeveelheid natuur in brand.
Steeds verder noordelijk
In Nederland was het overigens niet een heel uitzonderlijk brandjaar. In maart en april werden vijftien bosbranden gemeten, wat er meer zijn dan in de meeste afgelopen jaren, maar met zo’n 330 hectare verbrandde natuur was 2025 niet een uitschieter.Volgens het Europese onderzoeksinstituut laat natuurbrandenjaar 2025 een trend zien. Het brandseizoen begint eerder, er zijn vaker hittegolven en die zijn intenser en de branden komen steeds verder noordelijk voor. Een data-analyse die de NOS afgelopen zomer deed naar aanleiding van de vele branden liet een vergelijkbare trend zien.
De trend met steeds meer en intensere branden die richting het noorden trekken, leidt ertoe dat veel landen zich voorbereiden op bosbranden in een veranderend klimaat, en op hoe ze kunnen samenwerken. Nederlandse brandweerlieden leerden bijvoorbeeld afgelopen zomer in Zuid-Europa hoe ze beter kunnen blussen zonder water, omdat bluswater bij natuurbranden lang niet altijd voorhanden is.
Vaker gunstige omstandigheden voor bosbranden
De afgelopen twee eeuwen is de mens steeds meer broeikasgassen gaan uitstoten. Bij met name de productie van energie komen door het gebruik van fossiele brandstoffen veel broeikasgassen vrij. Daardoor is de gemiddelde temperatuur wereldwijd toegenomen: in een eeuw gemiddeld met ruim 1,3 graden Celsius. Door die hogere temperaturen komt hitte dus vaker voor.
Onderzoek laat zien dat warme periodes warmer, en droge periodes droger worden. Dat zijn gunstige omstandigheden voor bosbranden.Ook kan de warme lucht meer vocht bevatten, wat in nattere periodes kan leiden tot meer neerslag. Dat kan er weer toe leiden dat er in droge periodes meer vegetatie is die vlam kan vatten.
De data-analyse keek ook verder dan de EU-grenzen. Ook over het Midden-Oosten, Noord-Afrika en niet-EU-landen in Europa verzamelde EFFIS gegevens. Als die gebieden worden meegeteld, ging er zelfs ruim 2,2 miljoen hectare natuur in vlammen op, waarvan ruim een miljoen in de Europese landen buiten de EU en 70.000 hectare in Noord-Afrika.
Buiten de EU-grens stond binnen Europa vooral in Oekraïne uitzonderlijk veel natuur in brand. Bijna een derde van het verbrande gebied dat is gemeten, was in Oekraïne. De enorme hoeveelheid bosbranden in Oekraïne is mede het gevolg van de oorlog.
Commissie lanceert nieuwe strategie om toenemende dreiging van bosbranden aan te pakken
Omdat bosbranden groter, frequenter en destructiever worden, presenteert de Europese Commissie een nieuwe geïntegreerde aanpak voor het beheer van bosbrandrisico’s. De strategie omvat preventie, paraatheid, respons en herstel. Deze holistische aanpak zal de weerbaarheid van Europa tegen de groeiende dreiging van bosbranden versterken en een betere bescherming garanderen voor Europeanen en het milieu, evenals voor de infrastructuur en het cultureel erfgoed.In lijn met de strategie van de Unie voor paraatheid, biedt deze mededeling richtlijnen voor een betere preventie, voorbereiding, respons en herstel na bosbranden, met voorbeelden en aanbevelingen over hoe nationale en regionale autoriteiten en andere belanghebbenden dit kader kunnen implementeren.
De omvang en intensiteit van bosbranden zullen naar verwachting in heel Europa toenemen. In 2025 beleefde Europa het ergste bosbrandseizoen sinds het begin van de registratie, met meer dan een miljoen hectare verbrand. Dit is te wijten aan de toenemende klimaatverandering en andere factoren. Het herstellen van de natuur in Europa is daarom cruciaal, aangezien gezonde ecosystemen beter bestand zijn tegen bosbranden.Daarom legt de Commissie sterk de nadruk op preventie. Zij stelt voor haar steun voor op ecosystemen gebaseerde maatregelen ter voorkoming van bosbranden te versterken. Het doel is om brandbestendige landschappen te creëren en het risico en de impact van bosbranden te beperken door middel van natuurbescherming en natuurherstel.
Hiertoe heeft de Commissie een richtlijndocument over Natura 2000 en klimaatverandering vastgesteld, dat advies geeft voor een gestructureerde aanpak van klimaatadaptatie voor Natura 2000-gebieden. De richtlijn laat ook zien hoe veerkrachtige landschapsplanning en maatregelen ter vermindering van het risico op bosbranden kunnen worden bevorderd, in overeenstemming met de instandhoudingsdoelstellingen van de gebieden. Daarnaast verduidelijkt de richtlijn de flexibiliteit voor lidstaten bij het beheer van Natura 2000-gebieden in geval van noodsituaties, zoals bosbranden, waarbij snel handelen essentieel is om mensen te redden en de biodiversiteit te beschermen.Om de planning op lange termijn te ondersteunen, zal de Commissie bijgewerkte richtlijnen voor risicobeoordeling publiceren die lidstaten in hun nationale rapportage kunnen opnemen.
Burgers in heel Europa maken zich zorgen over de toenemende dreiging van bosbranden. Volgens een recent onderzoek van het Europees Milieuagentschap maakt de helft van de ondervraagde burgers zich zorgen over dit natuurverschijnsel. De Commissie wil dat mensen zich meer bewust worden van de risico’s en burgers betrekken bij de voorbereiding op bosbranden, in lijn met de strategie van de Unie voor paraatheid. Zij zal zich blijven inzetten om paraatheid op te nemen in de opleiding van onderwijspersoneel, paraatheid te bevorderen in EU-jeugdprogramma’s op dit gebied en uitwisselings- en vrijwilligersmogelijkheden op het gebied van bosbrandparaatheid te stimuleren. De Commissie heeft hiertoe een speciaal Europees burgerpanel opgericht.
Als onderdeel van de versterking van de paraatheid zal de Commissie brandweerlieden blijven stationeren in risicogebieden en de uitwisseling van brandbestrijdingsdeskundigen bevorderen. De uitwisseling van ervaringen en verdere samenwerking zal ook worden bevorderd met regio’s wereldwijd die gevoelig zijn voor bosbranden. Lidstaten en belanghebbenden zullen worden geïnformeerd over specifieke financieringsmogelijkheden. De Commissie zal het Europees bosbrandinformatiesysteem, ondersteund door de Copernicus-satelliet, verder ontwikkelen en de instrumenten voor vroegtijdige waarschuwing en brandmonitoring verbeteren. Nieuwe mogelijkheden voor gestandaardiseerde risicomodellering op pan-Europees niveau zullen worden ontwikkeld om de beste praktijken voor het verminderen van brandrisico’s en het vergroten van de weerbaarheid van het landschap te identificeren. De Commissie blijft ook AI-ondersteunde modellen voor bosbranden ontwikkelen ter ondersteuning van de besluitvorming.
Daarnaast wordt de rescue EU-brandbestrijdingsvloot uitgebreid met de aanschaf van twaalf blusvliegtuigen en vijf helikopters. De eerste helikopter van de rescEU-vloot, die in januari 2026 aan Roemenië wordt geleverd, zal gereed zijn voor het bosbrandseizoen van 2026.De Commissie werkt aan de oprichting van een Europees brandbestrijdingscentrum op Cyprus, dat zal dienen als regionaal centrum voor training, oefeningen en seizoensgebonden paraatheid. Het centrum zal een dubbele rol hebben: operationeel, om te reageren op noodsituaties met bosbranden, en capaciteitsopbouw.
De Commissie stelt ook voor om gegevens te verzamelen om de gezondheidsrisico’s op lange termijn voor brandweerlieden, die verband houden met hun blootstelling aan gevaarlijke omstandigheden en giftige stoffen, beter te begrijpen en te verminderen. Ten slotte zal de Commissie de uitwisseling van beste praktijken voor herstelmethoden na branden bevorderen en het herstel na rampen ondersteunen, met als doel klimaatbestendigere ecosystemen te creëren.Om deze inspanningen te verankeren, zal de Commissie een voorstel indienen voor een aanbeveling van de Raad over geïntegreerd beheer van de risico’s van bosbranden.
