De dreiging van zogenoemde spookvervoerders is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de grootste risico’s voor de transport- en logistieke sector, zo kwam naar voren tijdens een recent symposium van de Duitse verzekeraarsorganisatie GDV.
Digitale vrachtbeurzen, complexe toeleveringsketens en toenemende tijdsdruk bieden criminelen ideale aangrijpingspunten. Deskundigen uit de praktijk en de verzekeringssector hebben nu besproken hoe daders te werk gaan en hoe bedrijven en verzekeraars hier effectief tegen kunnen optreden.
Schade bereikt nieuwe dimensies
Hoe ernstig het probleem inmiddels is, blijkt uit actuele cijfers van transportverzekeraars: in de eerste zeven maanden van 2025 werden al 88 gevallen van spookvervoerders geregistreerd, evenveel als in het hele voorgaande jaar. De gemiddelde schade steeg van ongeveer 130.000 euro tot bijna 200.000 euro per geval. Puur rekenkundig verdwijnt er dus elke drie dagen een complete vrachtwagenlading in Duitsland. De schade als gevolg van deze vorm van fraude bedroeg van januari tot juli 2025 ongeveer 18 miljoen euro.
Fantoomvrachtvervoerders maken deel uit van een groter probleem: volgens schattingen worden er in Duitsland jaarlijks bijna 26.000 vrachtwagenladingen gestolen, statistisch gezien één geval per 20 minuten. De directe schade aan goederen bedraagt ongeveer 1,3 miljard euro per jaar, plus nog eens 900 miljoen euro aan gevolgkosten.
Digitale fraude met reële gevolgen
Klaus Baier, die als deskundige van het adviesbureau Desa typische patronen en zwakke plekken in moderne logistieke processen analyseert, lichtte tijdens het symposium de werkwijze van de fraudeurs toe. Volgens hem maken de daders vooral gebruik van gemanipuleerde contactgegevens en doen ze zich voor als echte bedrijven. “Vaak volstaat het om de domeinextensie van een e-mailadres te wijzigen of vervalste verzekeringsbewijzen te overleggen. De fraudeurs gaan zeer professioneel te werk, werken volgens een taakverdeling en zijn in toenemende mate internationaal verbonden.”
Volgens de bevindingen van Baier betreft ongeveer driekwart van de gevallen momenteel identiteitsdiefstal. “Daarnaast winnen ook meer omslachtige methoden aan belang: er worden nepbedrijven opgericht of transportbedrijven in economische moeilijkheden worden doelbewust overgenomen om ze als dekmantel te gebruiken. Zijn centrale boodschap aan de sector: veel gevallen zouden kunnen worden voorkomen als zakelijke contacten systematischer zouden worden gecontroleerd en interne controlemechanismen consequent zouden worden toegepast.
Preventie begint in de dagelijkse bedrijfsvoering
Stephan Wnuck van logistiek dienstverlener Dachser beschreef hoe dit er in de praktijk uit kan zien. Vanuit het perspectief van transportbedrijven is de strijd tegen spookvervoerders vooral een kwestie van duidelijke processen en consequente uitvoering.
“Wij besteden hoogwaardige, diefstalgevoelige transporten alleen uit aan betrouwbare, langdurige servicepartners”, aldus Wnuck. “Bovendien mogen vrachtbeurzen alleen in uitzonderlijke gevallen worden gebruikt en moet er vlak voor het laden telefonisch contact worden opgenomen”, noemt hij als verdere voorbeelden van preventie. Ook gerichte trainingen voor dispatchers en laadpersoneel zijn belangrijk.
Bovendien moet de hele toeleveringsketen worden betrokken – van de verzender via de vervoerder tot de ontvanger. Alleen als informatie consequent wordt vergeleken en verantwoordelijkheden duidelijk zijn geregeld, kan het risico effectief worden verminderd.
Houd ook de verzekeringsvoorwaarden in de gaten
Michael Karschau, juridisch adviseur en hoofd juridische zaken bij Allianz Esa GmbH, belichtte de verzekeringsrechtelijke classificatie. Hij maakte duidelijk dat gevallen met zogenaamde spookvervoerders niet alleen operationele zwakke punten aan het licht brengen, maar ook aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor de verzekeringsdekking.
Aan de hand van de niet-bindende modelvoorwaarden liet Karschau zien welke vragen bij schade meestal centraal staan: werd de transportopdracht rechtstreeks aan een fictieve vervoerder gegeven? Welke controle- en zorgvuldigheidsverplichtingen heeft de verzekeringnemer bij het kiezen van vervoerders en onderaannemers? En in hoeverre werden contractueel overeengekomen verplichtingen nageleefd of geschonden?
Volgens hem is het van cruciaal belang om preventieve maatregelen niet geïsoleerd vanuit operationeel perspectief te bekijken, maar deze altijd ook vanuit verzekeringsrechtelijk oogpunt mee te nemen. Duidelijk omschreven controleprocessen, gedocumenteerde besluitvormingsprocessen, begrijpelijke checklists en regelmatig opgeleide medewerkers zijn essentiële bouwstenen om risico’s te minimaliseren en de verzekeringsdekking in geval van schade niet in gevaar te brengen.
GDV-informatiebladen met preventieaanbevelingen
Karschaus conclusie: zorgvuldigheid, transparantie en documentatie zijn niet alleen effectieve middelen om fraude te voorkomen, maar ook een cruciale factor voor de verzekeringsrechtelijke beoordeling in geval van nood.
Over het geheel genomen maakte het GDV-online-symposium duidelijk: spookvervoerders maken doelgericht gebruik van de zwakke punten van moderne, gedigitaliseerde toeleveringsketens. Tegelijkertijd staan verladers en logistieke bedrijven onder enorme kosten- en tijdsdruk. Juist deze spanning maakt de zwendel zo succesvol.
Voor verzekeraars en logistieke dienstverleners blijft daarom vooral één conclusie overeind: meer zorgvuldigheid bij de selectie van onderaannemers, consequente identiteitscontroles en duidelijk geregelde processen zijn de meest effectieve middelen tegen professionele fraudeurs.
Tegen deze achtergrond heeft de GDV drie informatiebladen met preventieaanbevelingen opgesteld, die gericht zijn op medewerkers in het management, de logistiek en op laadplaatsen.
