In 2020 overleden bijna 169.000 mensen, ruim 15.000 (10%) meer dan verwacht voor dit jaar. Vooral in het zuidoosten van Nederland stierven meer mensen dan verwacht. Er overleden relatief veel Wlz-zorggebruikers, mannen en ouderen. Ook daalde de levensverwachting in 2020. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van het CBS.De sterfte was vooral hoog in het voorjaar, tijdens de eerste golf van de corona-epidemie. Maar ook tijdens de hittegolf en de tweede golf van de corona-epidemie stierven meer mensen dan verwacht.
Een jaar met oversterfte komt vaker voor. Een griepepidemie aan het begin van het jaar zorgt vaak voor meer oversterfte op jaarbasis. Dit was bijvoorbeeld in 2015 en 2018 het geval. Na een jaar met ondersterfte kwam in 2015 een zware griepgolf met uiteindelijk een oversterfte van ruim 5.000 in dat jaar. Tijdens de griepepidemie van 2018 waren er 9.000 extra sterfgevallen. Over heel 2018 kwam de oversterfte uit op minder dan 3.000, omdat in de maanden na de griepgolf gemiddeld minder mensen overleden dan verwacht. Met ruim 15.000 meer sterfgevallen dan verwacht, is de oversterfte in 2020 een stuk hoger dan in de jaren met zware griepgolven.
Zuidoosten van Nederland relatief het meest getroffen
Vooral in de GGD-regio’s in het oosten van Noord-Brabant, in Limburg en in het zuiden van Gelderland overleden in 2020 relatief gezien meer mensen dan verwacht. Ook overleden relatief gezien duidelijk meer mensen dan verwacht in de GGD-regio’s Zaanstreek/Waterland, Flevoland, en Rotterdam-Rijnmond. In de noordelijke regio’s en in Zeeland was maar beperkt sprake van oversterfte.
Dat het zuidoosten van Nederland in 2020 de grootste relatieve oversterfte kende, komt vooral door de eerste golf van de corona-epidemie. De oversterfte tijdens de tweede golf in het najaar van 2020 was meer verspreid over Nederland.
Wlz-zorggebruikers meer getroffen dan overige bevolking
In 2020 overleden 65.000 mensen die zorg ontvingen in het kader van de Wet langdurige zorg. Dit is bijna 8.000 (14%) meer dan verwacht. Onder de overige bevolking overleden 104.000 mensen, wat ruim 7.000 (8%) meer is dan verwacht.
Van de overledenen met Wlz-zorggebruik was 80% 80 jaar of ouder, 61% was vrouw. Onder de overige bevolking was met 42% een veel kleiner deel van de overledenen 80 jaar of ouder, en overleden meer mannen (57%) dan vrouwen.
Vooral meer mannen overleden dan verwacht
In 2020 overleden ongeveer evenveel mannen als vrouwen. Normaal gesproken overlijden er juist meer vrouwen dan mannen omdat er meer oudere vrouwen zijn. Met name tijdens de eerste weken van de eerste coronagolf en in enkele weken van de tweede golf overleden meer mannen dan vrouwen. Over heel 2020 was de sterfte onder mannen bijna 12% hoger dan verwacht, onder vrouwen was het ruim 8% hoger dan verwacht.
Er overleden vooral meer ouderen, maar ook onder mensen jonger dan 65 jaar overleden 4% meer mensen dan verwacht (ruim 900 mensen meer). In de leeftijdsgroep 65 tot 80 jaar stierven 12% meer mensen dan verwacht (ruim 5.000 mensen meer) en bij de 80-plussers 10% meer dan verwacht (bijna 9.000 mensen meer).
Sterfte blijft verhoogd met 3 800 overledenen in week 3
In week 3 (18 tot en met 24 januari 2021) overleden naar schatting 3.800 mensen. Dat zijn 450 meer sterfgevallen dan verwacht voor deze periode. In week 2 overleden 3.810 mensen. Dat meldt het CBS op basis van de voorlopige sterftecijfers per week.
Sinds week 39 van 2020 is de wekelijkse sterfte hoger dan verwacht. In de tweede golf van de corona-epidemie overleden tot en met week 3 van 2021 bijna 64.000 mensen, 9,300 meer dan je in deze periode zou verwachten. Dit is inmiddels meer dan de oversterfte tijdens de eerste golf van de corona-epidemie.
Sterfte bij Wlz-zorggebruikers neemt verder af
De sterfte bij mensen die zorg ontvingen in het kader van de Wet langdurige zorg is naar schatting verder afgenomen in week 3 van 2021. De sterfte onder de overige bevolking nam iets toe. Er overleden ruim 1.500 Wlz-zorggebruikers, zoals bewoners van verpleeghuizen en gehandicaptenzorginstellingen. In de overige bevolking overleden ongeveer 2.300 mensen.
In de tweede golf, vanaf week 39 van 2020 tot en met week 3 van 2021, overleden tot nu toe 25.000 Wlz-zorggebruikers. Dat zijn 4,800 meer mensen dan je in deze periode zou verwachten, een toename van 24%. In de overige bevolking overleden in de tweede golf tot nu toe bijna 39.000 mensen, 13% meer dan je in deze periode zou verwachten (4,4%).
Sterfte afgenomen bij mannen
De sterfte nam in week 3 van 2021 onder mannen af ten opzichte van de week ervoor. De sterfte onder vrouwen nam juist iets toe. Er overleden in die week naar schatting net iets meer vrouwen dan mannen. In de eerste weken van de eerste golf van de corona-epidemie en in meerdere weken van de tweede golf stierven juist meer mannen dan vrouwen, hoewel er meer oudere vrouwen dan oudere mannen zijn.
Tijdens de tweede golf van de corona-epidemie overleden er tot nu toe ruim 32.000 mannen, 5,300 (20%) meer dan verwacht voor die periode. Er overleden iets minder dan 32.000 vrouwen, 4,000 (14%) meer dan verwacht voor die periode.
Kleine verschillen naar leeftijd
In week 3 overleden per leeftijdsgroep ongeveer evenveel mensen als in de week ervoor. Er overleden naar schatting 2.350 mensen van 80 jaar of ouder, 1.050 mensen van 65 tot 80 jaar en ruim 400 mensen jonger dan 65 jaar.
In de tweede golf, vanaf week 39 tot en met week 3 van 2021, overleden tot nu toe bijna 37.000 80-plussers, 19% meer (5,900 meer) dan je in deze periode zou verwachten. Onder 65- tot 80-jarigen stierven 18 procent meer mensen dan verwacht (ruim 3,000 meer). Onder mensen jonger dan 65 jaar overleden in de tweede golf tot nu toe 5% meer mensen (circa 350 meer).
