Na een jarenlange daling neemt het aantal plofkraken in ons land weer toe. En dat is slecht nieuws voor verzekeraars. In een artikel op de website van het Verbond van Verzekeraars gaat Jos van der Stap, landelijk projectleider high impact crime bij de politie, en beleidsadviseur Nico Tijsterman, hier nader op in.
In ons land zijn zo’n 1.500 personen betrokken bij plofkraken. Het is een vorm van zogenoemde ‘fluïde’ criminaliteit, waarbij dadergroepen regelmatig van samenstelling wisselen. Volgens Jos spelen bij plofkraken drie vragen een rol: hoe groot is de kans op buit, hoe groot is de pakkans en zijn er genoeg ‘collega’s die dit willen doen? De kraken gaan razendsnel en de pakkans is relatief klein.
“Gelukkig werken we goed samen met Geldmaat. De geldautomaten van Geldmaat zijn inmiddels voorzien van een verlijmingssysteem. Dit houdt in dat bij een plofkraak alle biljetten aan elkaar plakken en met geen mogelijkheid meer van elkaar te halen zijn. We zien dat dit zijn vruchten heeft afgeworpen, want na deze innovatie weken plofkrakers massaal uit naar Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk.”
Het aantal plofkraken ten opzichte van vorig jaar is elke maand, behalve februari, flink toegenomen. In augustus (en september) van 2026 vonden er geen plofkraken plaats op geldautomaten, wel op juweliers.
Commerciële aanbieders onder vuur
Sinds begin dit jaar is het aantal plofkraken in Nederland weer flink toegenomen. “Niet bij de geldautomaten van Geldmaat, maar bij die van commerciële aanbieders als Euronet en Into2Retail. Ook deze automaten zijn beveiligd, maar minder goed dan die van Geldmaat.”Commerciële geldautomaten staan vaak in winkels, vervolgt de politieman. “Vindt daar een plofkraak plaats, dan kan ook de winkel zwaar beschadigd raken, met enorme schadeposten tot gevolg.”
Het ontstaan van Geldmaat
2011: ABN AMRO, ING en Rabobank richten samen Geldservice Nederland (GSN) op. Dit bedrijf richt zich aanvankelijk vooral op het verwerken en vervoeren van contant geld.
2017: De drie banken kondigen aan dat ze hun geldautomaten willen samenvoegen in één netwerk.
2019: De naam Geldmaat wordt geïntroduceerd en de eerste gele automaten verschijnen.
Het beveiligingsconcept van Geldmaat omvat in principe alle preventieve maatregelen die momenteel mogelijk zijn tegen plofkraken. Dit in tegenstelling tot commerciële geldautomaten, die minder goed beveiligd zijn.
Criminelen richten zich de laatste tijd steeds vaker op sealbagautomaten, waarin ondernemers hun contante geld afstorten. Geldmaat besloot daarom honderden van deze automaten tijdelijk te sluiten of de openingstijden te beperken. De maatregelen moeten nieuwe plofkraken voorkomen en vooral omwonenden beschermen.
O-B-E-R Preventietips
Voorkomen is beter dan genezen. Daarom adviseert Jos verzekeraars om vooral preventietips te geven aan winkeliers met een geldautomaat in hun zaak. Denk bijvoorbeeld aan camera’s of mistgeneratoren. Een mistgenerator is een beveiligingsapparaat dat binnen enkele seconden een grote hoeveelheid dichte mist produceert. Bij een aanval op een geldautomaat kan het systeem het zicht van de daders sterk beperken. Daardoor wordt het moeilijker om de geldcassette te vinden en verliezen plofkrakers kostbare tijd.
Na een afname in 2024 en 2025 is het aantal plofkraken dit jaar weer flink toegenomen.
Beleidsadviseur Nico benadrukt dat preventie alleen goed werkt als de verschillende beveiligingsmaatregelen op elkaar zijn afgestemd. Hierin werken verzekeraars met de O-B-E-R methodiek: Organisatie, Bouwkunde, Elektronica en Reactie. “Uiteindelijk is een bedrijf zo goed beveiligd als de zwakste schakel, dus daarom is het belangrijk om op elk vlak binnen je organisatie de zaken op orde te hebben en er ook voor te zorgen dat die op elkaar zijn aangesloten en elkaar versterken. Daarbij is het ook echt van belang om middels goede detectie snel te signaleren (met adequate doormelding naar een erkende particuliere alarmcentrale en betrouwbare en snelle opvolging) en dan te vertragen.”
Jos beaamt dat: “Je kunt je wel op één specifiek onderdeel richten, maar als de daders via een andere kant binnenkomen, heb je er niets aan. Zo’n mistgenerator is een goed idee, maar als de plofkrakers alweer weg zijn voordat het apparaat afgaat, schiet je er niets mee op. Een samenhangend pakket aan maatregelen is dus essentieel.”
Bron Verbond van Verzekeraars; Tekst: Christel Dieleman, infographics: Politie Nederland.
