Bemanning van schepen moet meer oefenen met het varen op instrumenten. Varen in dichte mist komt niet vaak voor. Door beperkt zicht zijn er weinig zichtbare kenmerken om zich op te oriënteren. Instrumenten als radar, elektronische kaart en kompas zijn dan de belangrijkste en meest betrouwbare navigatiemiddelen. Bemanning moet hiermee regelmatig oefenen om veilig in de mist te kunnen varen. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid in het onderzoek ‘Aanvaring bij beperkt zicht. Lessen uit het onderzoek naar een aanvaring tussen een sleepboot en een tanker’.
Scott Douglas, raadslid Onderzoeksraad: ‘het voorval heeft ook laten zien dat bij beperkt zicht het goed samenwerken tussen bemanning op de brug nog belangrijker is. Zorg voor een duidelijke rolverdeling, waarbij iemand de navigatie-informatie volgt. Nu was daar te weinig aandacht voor, waardoor te laat werd opgemerkt dat de sleepboot afdreef naar het midden van het vaarwater.’
Veilige wachtpositie sleepboten
Voor sleepboten ontbreekt een vooraf vastgestelde wachtplaats bij beperkt zicht. De sleepboot nam een wachtpositie in aan de rand van de vaargeul. Hier was weinig ruimte om te manoeuvreren: het onbedoelde verplaatsen bracht de sleepboot direct in het vaarwater. Het ontbreken van aangewezen, veilige wachtposities maakt sleepboten bij beperkt zicht kwetsbaar. Het ligt voor de hand dat het Havenbedrijf Rotterdam, vanwege zijn positie en netwerk, het voortouw neemt om hierover afspraken te maken met sleepbootrederijen.
Afstemming, beeldvorming en verwachtingen
In de onderlinge afstemming tussen de kapitein en de loods werd in belangrijke mate vertrouwd op aannames over positie en handelen. Kapitein en loods hadden kunnen bijdragen aan een veilige vaart door tijdens hun uitwisseling de actuele weers- en zichtomstandigheden expliciet te bespreken. Ook hadden zij kunnen afspreken welke motorinstelling daarbij voor beide partijen aanvaardbaar was.
Voorval in het kort
In de nacht van 23 februari 2025 vond nabij boei ‘Maas 5’ op de Maasmond, bij beperkt zicht, een aanvaring plaats tussen de havensleepboot VB Seal en de tanker Gulholmen. De VB Seal was in afwachting om het binnenkomende containerschip Maersk Iowa te assisteren. Tijdens het wachten in de buurt van de boei dreef de sleepboot naar het noorden af, waardoor deze de koerslijn van de binnenlopende tanker begon te kruisen. Rond 01.50 uur raakte de tanker met haar boeg de stuurboordzijde van de sleepboot. Als gevolg van de aanvaring ontstond er een scheur in de huid van de sleepboot, waardoor water de accommodatie in stroomde. De sleepboot werd vervolgens op een ondiepte gezet om zinken te voorkomen. De materiële schade aan de tanker bleef beperkt.
Bekijk het volledige rapport op de onderzoekspagina: ‘Aanvaring bij beperkt zicht
Illustratie Aanvaring bij beperkt zicht (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid).
