De maakindustrie leunt steeds meer op technologie. Uit PwC’s Industrial Manufacturing Outlook blijkt dat de inzet van geavanceerde technologie tot 2030 in de hele waardeketen wereldwijd meer dan zal verdubbelen. Maakindustrie-experts Mathieu Rosier en Henric van der Ent zien vergelijkbare ontwikkelingen in Nederland. Volgens hen is het cruciaal dat de sector blijft investeren in technologie zoals AI, robotica en automatisering. Internationale concurrentie dwingt bedrijven tot een hoge mate van kostenefficiëntie. Tegelijkertijd kunnen investeringen in innovatie leiden tot nieuwe data- en technologiegedreven groeikansen.
De Nederlandse maakindustrie is een verzamelnaam voor heel verschillende bedrijven. Een producent van beton opereert in een totaal andere context dan een hightechfabrikant. Daardoor verschillen ook de mate en snelheid waarmee technologie wordt toegepast.
Automatisering in hele waardeketen wordt cruciaal
Toch zien Rosier en Van der Ent een duidelijke rode draad. Technologie speelt een steeds grotere rol in ondersteunende processen terwijl automatisering van primaire productieprocessen achterblijft. Er zijn al voorbeelden van geautomatiseerde productielijnen en robots die worden ingezet voor kwaliteitscontrole, maar verdere automatisering in de hele waardeketen is volgens hen noodzakelijk.
De druk van internationale concurrentie neemt toe, terwijl arbeids-, grondstof- en energiekosten in Nederland relatief hoog blijven. Zonder verdere automatisering dreigen Nederlandse maakbedrijven zichzelf uit de markt te prijzen. Van der Ent: “Voor een aantal bedrijven is de keuze helder: óf de kosten moeten omlaag, óf productie verplaatst zich naar andere delen van de wereld. Technologie kan daarbij helpen om concurrerend te blijven.”
Waarom automatisering niet vanzelf gaat
Volgens Rosier wordt de snelheid van automatisering mede bepaald door de aard van de sector. “’Fabrieken, installaties en machines pas je niet zomaar aan. Bestaande bedrijfsmiddelen zijn gebouwd voor de lange termijn en vragen vaak om aanzienlijke investeringen voordat innovaties kunnen worden doorgevoerd. Daarnaast is de druk van nieuwe toetreders in de sector beperkt, waardoor de invoering en toepassing van nieuwe technologie soms langzamer verloopt. Je kunt een compleet AI-gedreven fabriek willen bouwen, maar dan heb je nog altijd grote investeringen in fysieke bedrijfsmiddelen nodig. Dat maakt de drempel hoog.”
Van der Ent wijst daarnaast op het belang van menselijke inspanningen. “Succesvolle toepassing van AI vraagt niet alleen om technologie, maar ook om nieuwe kennis en vaardigheden. Medewerkers moeten leren hoe zij AI-oplossingen effectief en verantwoord kunnen inzetten. Dat aspect krijgt nog niet altijd de aandacht die het verdient, terwijl het vaak bepalend is voor het succes.”
Kijk verder dan efficiëntie
De Industrial Manufacturing Outlook laat zien dat steeds meer maakbedrijven verwachten dat groei in de toekomst niet langer uitsluitend uit traditionele maakactiviteiten komt. Wereldwijd verwachten bedrijven dat in 2030 circa 44 procent van hun omzet afkomstig is uit nieuwe activiteiten. Technologie, en met name AI, jaagt deze verwachte ontwikkeling aan.
Rosier en Van der Ent herkennen de trend in Nederland. Fabrikanten positioneren zich meer en meer als aanbieders van complete oplossingen in plaats van uitsluitend als makers van producten.Van der Ent: “AI is niet alleen een handig hulpmiddel om efficiënter te werken. Het maakt ook nieuwe businessmodellen mogelijk. Denk aan slimme, digitaal verbonden oplossingen, flexibel inzetbare apparatuur, uitgebreidere service- en onderhoudsconcepten en oplossingen voor energiebesparing en continu actueel inzicht in de productieketen.’
Rosier: “Je blijft produceren, én je bouwt steeds meer aanvullende dienstverlening rond het kernproduct. Daarmee ontstaan nieuwe verdienmodellen en groeimogelijkheden. Ik verwacht dat de bijdrage van deze activiteiten aan de omzet verder groeit.”
Deze ontwikkeling sluit aan bij de bredere trend van ‘reinvention’, waarmee bedrijven technologie inzetten om bedrijfsmodellen, processen en waardeproposities opnieuw uit te vinden en vorm te geven.
Hoe begin je met verdere automatisering?
Automatisering is moeilijk en soms ook duur. Het vraagt vaak om substantiële investeringen. Tegelijkertijd moeten bedrijven keuzes maken tussen investeringen in bijvoorbeeld R&D, de supply chain en nieuwe technologie.
Rosier: “Daarbij is er maar één pot met geld om te verdelen. De vraag is waar het investeringsbudget de meeste waarde oplevert. Installaties zijn kostbaar en vaak nog niet afgeschreven, waardoor vervanging of aanpassing niet altijd eenvoudig te rechtvaardigen is.”
De PwC-experts adviseren bedrijven in de maakindustrie daarom een stapsgewijze aanpak:
- Begin met inzicht. Begrijp welke AI-ontwikkelingen relevant zijn voor jouw organisatie en welke impact ze kunnen hebben op je bedrijfsmodel.
- Focus op één proces. Je kunt niet alles tegelijk automatiseren met overal een beetje AI. Kies bewust een proces waarin de technologie daadwerkelijk het verschil kan maken.
- Kies voor een integrale aanpak. Succesvolle invoering en toepassing vraagt om samenhang tussen systemen, processen en mensen.
- Maak vroegtijdig keuzes over technologie. Bepaal welke oplossingen je zelf ontwikkelt, bijvoorbeeld AI-agents, en welke je afneemt via bestaande technologieplatformen.
Lees meer Industrial Manufacturing Outlook 2030
