Automobilisten in de VS geven toe geregeld afgeleid te worden in het verkeer en zijn van mening dat multitasken achter het stuur voor veel bestuurders routine is geworden, maar hun vertrouwen in hun eigen oplettendheid strookt niet met de werkelijkheid, zo blijkt uit een nieuw onderzoek van de Amerikaanse schadeverzekeraar Mercury Insurance.Het onderzoek toont aan dat bestuurders zich elk jaar bezighouden met een breed scala aan afleidend rijgedrag, van het controleren van de navigatie tot eten en bellen. Hoewel deze handelingen op het moment zelf beheersbaar lijken, laten de gegevens zien dat ze veel vaker voorkomen – en riskanter zijn – dan bestuurders geneigd zijn toe te geven.
De uitkomsten laten vooral een duidelijke kloof zien tussen gedrag en zelfbeeld. Gemiddeld gaven bestuurders aan dat ze tien van de 27 meest voorkomende afleidende gedragingen (37%) vertoonden, terwijl slechts 8% afleiding volledig vermeed. Tegelijkertijd zegt 68% van de bestuurders zichzelf zien als oplettender dan de gemiddelde weggebruiker en daarom vertrouwen te hebben in hun vermogen om te multitasken achter het stuur, Zelfs onder respondenten die meer dan twintig afleidende gedragingen toegaven, is 69% van mening zichzelf nog bovengemiddeld aandachtig. Dit versterkt volgens het onderzoek de groeiende kloof tussen perceptie en daadwerkelijk risico .
Opvallend is dat de meest gemelde afleidingen niet per se de meest extreme waren. Bestuurders noemden vooral alledaagse handelingen, zoals drinken tijdens het rijden (79%), navigatie aanpassen op de telefoon (69%), iets pakken in de auto (69%), handsfree bellen (66%) en eten achter het stuur (61%). Ook het lezen van een tekstbericht of melding werd door 59% genoemd. Daarmee onderstreept het onderzoek dat afleiding zich niet beperkt tot appen of sociale media, maar vaak juist zit in gedrag dat veel bestuurders als betrekkelijk onschuldig beschouwen.
Zelfs onder de meest afgeleide bestuurders – degenen die jaarlijks 20 of meer afleidende gedragingen vertonen – gelooft 69% dat ze alerter zijn dan de gemiddelde bestuurder, wat de kloof tussen waargenomen bekwaamheid en reëel risico verder benadrukt. Wanneer bestuurders denken dat ze veilig kunnen multitasken, is de kans kleiner dat ze risicovol gedrag corrigeren. Die discrepantie tussen de waargenomen controle en de werkelijke reactietijd is waar ongelukken gebeuren
27 alledaagse afleidingen
Afgeleid rijden beperkt zich niet tot sms’en. Het onderzoek analyseerde 27 alledaagse gedragingen, variërend van visuele, handmatige tot cognitieve afleidingen – waarvan veel bestuurders als routine beschouwen. Maar deze kleine handelingen tellen op. Bestuurders die regelmatig meerdere afleidende gedragingen vertonen, onderschatten waarschijnlijk de cumulatieve impact van die handelingen op hun reactietijd, alertheid en algehele controle achter het stuur.
In sommige staten is het probleem zelfs nog groter. Zo meldden bestuurders in Alabama bijvoorbeeld dat ze zich in 45% van de gevallen schuldig maakten aan afleidend gedrag, aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde, ondanks wetten die handsfree bellen verbieden en lopende veiligheidscampagnes.
Overmoed vergroot het risico
De gevolgen van afleiding nemen toe. Alleen al in Alabama is het aantal dodelijke slachtoffers als gevolg van afleiding achter het stuur met 67,5% gestegen tussen 2018 en 2023, wat onderstreept hoe gevaarlijk alledaagse gewoonten kunnen worden als ze niet worden aangepakt.
“Overmoed vergroot het risico”, aldus Larry Anderson, director underwriting bij Mercury Insurance. “Wanneer bestuurders denken dat ze veilig kunnen multitasken, zijn ze minder geneigd om risicovol gedrag te corrigeren. Die discrepantie tussen de waargenomen controle en de werkelijke reactietijd is waar ongelukken gebeuren. Vanuit een verzekeringsperspectief is afleiding achter het stuur meer dan een veiligheidsprobleem: het is een meetbare risicofactor die bijdraagt aan een hogere frequentie en ernst van schadeclaims.”
