Inwoners van Groningen die jarenlang te maken hebben met aardbevingen door gaswinning hebben aantoonbaar vaker last van angst- en depressieve klachten. Het gaat om tienduizenden extra gevallen van somberheid, verlies van interesse, concentratieproblemen, rusteloosheid en spanning, zo blijkt uit onderzoek van het UMCG en de Rijksuniversiteit Groningen.
Voor dit onderzoek gebruikten de wetenschappers gegevens uit Lifelines, het langlopende gezondheidsonderzoek in Noord-Nederland dat sinds 2006 ruim 167.000 deelnemers volgt met vragenlijsten en lichamelijke metingen. Ze koppelden deze gegevens aan een database van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) met informatie over alle aardbevingen in Nederland tussen 1986 en 2021. Dat waren er in totaal meer dan duizend.
“Zo konden ze een betrouwbaar oorzakelijk verband te leggen: de bevingen dragen daadwerkelijk bij aan de toename van angst- en depressieve klachten en hebben een duidelijke invloed op de mentale gezondheid van inwoners in Noord-Nederland”, aldus de onderzoekers.
Meer angst‑ en depressiesymptomen
Hun analyse laat zien dat hoe meer aardbevingen iemand over de jaren heeft meegemaakt, hoe meer symptomen van depressie en angst hij of zij rapporteert. Het gaat daarbij niet om officieel vastgestelde psychische stoornissen, maar om klachten zoals somberheid, verlies van interesse, concentratieproblemen, rusteloosheid en spanning.
Tussen 2007 en 2021 gaat het om tienduizenden extra gemeten depressieve en angstklachten onder inwoners van het getroffen gebied. “Daarmee reiken de gevolgen verder dan individuele bewoners”, zegt onderzoeker Jochen Mierau. “Het gaat om een gebied waar de onderlinge samenhang groot is. Als veel inwoners kampen met somberheid of spanning, werkt dat door: in gezinnen, op het werk, maar bijvoorbeeld ook in het verenigingsleven.”
Langdurige impact
Hoewel de gaswinning in Groningen inmiddels is beëindigd, waarschuwen de onderzoekers dat de effecten op de mentale gezondheid kunnen blijven doorwerken. Daarnaast komen er nog steeds aardbevingen voor, en is voor veel bewoners schadeafhandeling nog niet afgerond.
“Dit onderzoek laat zien dat frequente, kleinere aardbevingen zonder ernstig letsel ook een langdurige impact kunnen hebben op hoe mensen zich mentaal voelen, net als bij acute natuurrampen zoals grote aardbevingen”, zegt Mierau.
Gezondheidskosten meewegen bij energieprojecten
De onderzoekers wijzen erop dat bij grote energieprojecten niet alleen naar economische winst gekeken moet worden. Ook de gezondheidseffecten van langdurige blootstelling aan aardbevingen wegen zwaar mee.
Mierau: “Ons onderzoek toont aan dat we niet alleen oog moeten hebben voor de directe schade van de aardbevingen en moeten zorgen voor een goede afhandeling van die schade, maar dat we ook de psychologische belasting van voortdurende onzekerheid serieus moeten nemen. We hebben goed beleid nodig om de gezondheidsgevolgen van gaswinning, en economische activiteiten, te beperken. En als die schade te groot is, moeten we bereid zijn die activiteiten te stoppen.”
Het onderzoek, getiteld The impact of mining-induced earthquakes on mental health: Evidence from the Dutch Lifelines Cohort Study and Biobank is gepubliceerd in het Journal of Health Economics.
