De Nederlandse verzekeringssector is een belangrijke pijler van het Nederlandse financiële stelsel, met een gezamenlijk balanstotaal van ruim 470 miljard euro (Juni 2025). De Nederlandse verzekeraars staan er over het algemeen goed voor met stevige kapitaalbuffers en voldoende liquiditeit. Belangrijke ontwikkelingen voor de verzekeringssector zijn de herziening van de Solvency II-regelgeving, de transitie naar het nieuwe pensioenstelsel, geopolitieke spanningen, consolidatie en schaalvergroting, digitale transformatie en duurzaamheid en klimaatrisico’s, zo schrijft DNB in haar recente uitgave Toezicht in beeld 2025-2026.
Net als in vorige jaren zijn voor 2026 specifieke aandachtspunten geformuleerd, waaronder een thematisch onderzoek naar de vraag in hoeverre verzekeraars beschikken over een robuust fundament voor datamanagement. Een tweede themaonderzoek richt zich op de best estimate (i.e. de actuariële inschatting van toekomstige verplichtingen, wat belangrijk is voor het vaststellen van een juiste kapitaalvereiste. Ook zal DNB nader onderzoeken op welke manieren geopolitieke spanningen gevolgen (kunnen) hebben voor verzekeraars en een verkennend onderzoek starten naar de invulling en werking van sleutelfuncties.
Een terugblik op 2025
Naast het reguliere toezicht vereisten bij DNB twee omvangrijke dossiers in 2025 de aandacht. Dit betrof ten eerste het samengaan van activiteiten van twee Nederlandse verzekeraars in een nieuwe gezamenlijke organisatie. DNB heeft getoetst of de partijen met een belang in deze verzekeraars aan de hiervoor geldende wettelijke criteria voldoen en beoordeelde of de belangen van polishouders en de stabiliteit van de sector voldoende zijn geborgd. Op basis daarvan heeft DNB een verklaring van geen bezwaar afgegeven. Bij een andere verzekeraar keurde DNB na een intensieve beoordeling de aanvraag goed voor het gebruik van een Partieel Intern Model voor het berekenen van de kapitaalvereisten.
Verder heeft DNB diverse onderzoeken verricht om de sectorrisico’s nader in kaart te brengen. Hierbij kregen twee onderwerpen bijzondere aandacht: System of Governance-evaluaties en de kwaliteit van de berekening van de standaardformule. Voor het eerste onderwerp is onderzocht hoe verzekeraars omgaan met de Solvency II-verplichting om hun governancesystemen regelmatig te evalueren. Verzekeraars zien over het algemeen meerwaarde in deze evaluaties, maar er is nog veel variatie in diepgang, reikwijdte en kwaliteit van de uitgevoerde evaluaties. Het bleek dat verzekeraars behoefte hebben aan nadere guidance; DNB zal hier opvolging aan geven door een Good Practice uit te brengen.
Solvabiliteitskapitaalvereiste
In het tweede onderzoek is onderzocht hoe verzekeraars borgen dat zij hun standaardformule voor het Solvabiliteitskapitaalvereiste (SCR) juist berekenen. Uitkomst was dat deze berekening over het algemeen op een beheerste wijze wordt uitgevoerd, maar dat enkele zaken aandacht vragen, zoals de adequate onderbouwing van inhoudelijke keuzes en vereenvoudigingen, operationele beheersmaatregelen, en het verkrijgen van voldoende zekerheid bij uitbesteding. Daarnaast vond een kleinschaliger onderzoek plaats naar hoe de EPIFP (Expected Profits Included in Future Premiums) worden bepaald en hoe de juistheid wordt geborgd.
Naast deze onderzoeken besteedde DNB aandacht aan onderwerpen die ook in eerdere jaren aandacht vroegen. Zo is onderzocht of de beheersing van IT-, cyber- en uitbestedingsrisico’s in lijn is met de DORA-vereisten. Hieruit bleek dat vooral kleine en middelgrote verzekeraars nog aanzienlijke stappen moeten zetten om hun cyberweerbaarheid aantoonbaar te beheersen. Ten tweede heeft DNB de transitie en implementatie van de nieuwe pensioenwet (Wtp) door verzekeraars gemonitord, met speciale aandacht voor buy-outs, risicohouding en beleggingsbeleid, en het tempo waarmee de overeenkomsten van deelnemers en pensioengerechtigden worden omgezet. De verwachting is op dit moment dat ongeveer 40% van de omzettingen op de einddatum van het transitieproces, 1 januari 2028, zal plaatsvinden, wat een risico vormt voor een tijdige afronding.
Gebruik AI
Ten aanzien van het gebruik van AI door verzekeraars is vastgesteld dat er nog verbetering valt te behalen in de beheersing van AI-specifieke risico’s. Het merendeel van de verzekeraars maakt inmiddels gebruik van AI-toepassingen in de reguliere bedrijfsprocessen, maar er wordt nog slechts op kleine schaal ingezet op het gebruik van hoog risico toepassingen onder de AI Act. Ook gaf het merendeel van verzekeraars aan rekening te houden met de opinie die door EIOPA is verstrekt m.b.t. AI governance. In de praktijk blijkt dat niet in alle gevallen is voorzien in een heldere governance, met een goed uitgewerkt AI-beleid en vastlegging van rollen en verantwoordelijkheden voorafgaand aan ingebruikname van de toepassingen. Ten aanzien van duurzaamheid lag de focus op het verder inbedden van duurzaamheid in het toezicht en in onze toezichtmethodiek.
Andere noemenswaardige prudentiële activiteiten in 2025 waren onder meer de Solvency II review impactanalyse en een nadere studie naar liquiditeitsbehoeftes bij verzekeraars als gevolg van renteschokken. Uit de review impactanalyse bleek dat een ruime meerderheid van de Nederlandse verzekeraars in kaart bracht welke interne processen en beleidsdocumenten door de wijzigingen aangepast moeten worden. Veel verzekeraars hebben bovendien een planning opgesteld om de wijzigingen door te voeren en geven aan op schema te liggen.
L:iquiditeitsrisico’s
Op basis van de studie naar liquiditeitsrisico’s is geconstateerd dat Nederlandse verzekeraars over het algemeen niet snel in liquiditeitsproblemen komen, maar dat het belangrijk is dat geldmarkten goed blijven functioneren. Daarnaast werden in 2025 diverse on-site onderzoeken uitgevoerd, onder meer naar datakwaliteit en de beheersing van beleggingsrisico’s en is opvolging gegeven aan de EIOPA stresstest uitkomsten die in december 2024 gepubliceerd zijn. Deze stresstest had een intensivering van geopolitieke spanningen als scenario. Ook heeft DNB een ronde tafel sessie georganiseerd met zorgverzekeraars en enkele overige stakeholders over de uitdagingen die in die sector spelen.
In het kader van het integriteitstoezicht is een themaonderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van sanctiescreeningsystemen en werden voorbereidingen getroffen voor een themaonderzoek naar interne fraude, dat in 2026 zal worden uitgevoerd. In 2025 publiceerde DNB de in 2024 opgelegde aanwijzing vanwege een zorgelijke ontwikkeling van de solvabiliteit bij een verzekeraar.
Een vooruitblik naar 2026
Net als in vorige jaren zijn voor 2026 specifieke aandachtspunten geformuleerd, waaronder een thematisch onderzoek naar de vraag in hoeverre verzekeraars beschikken over een robuust fundament voor datamanagement. Onvoldoende datamanagement kan leiden tot onvolledige of onjuiste rapportages en daarmee tot verkeerde besluiten. Een tweede themaonderzoek richt zich op de best estimate (i.e. de actuariële inschatting van toekomstige verplichtingen). Doel is te identificeren hoe verzekeraars de juistheid van de best estimate borgen. Dit is belangrijk voor het vaststellen van een juiste kapitaalvereiste. Ook zal DNB nader onderzoeken op welke manieren geopolitieke spanningen gevolgen (kunnen) hebben voor verzekeraars en een verkennend onderzoek starten naar de invulling en werking van sleutelfuncties.
Verder zal DNB weer aandacht besteden aan onderwerpen die ook al in eerdere jaren onze aandacht vroegen. Binnen het thema cyberweerbaarheid zal specifiek worden gekeken naar de beheersing van IT- en cyberrisico’s en de (geopolitieke) risico’s die samenhangen met uitbestede ICT-dienstverlening. Ook willen we beter inzicht krijgen in de signalen die voortkomen uit onder andere dreigingsanalyses en incidentrapportages.
Ten aanzien van de transitie en implementatie van de nieuwe pensioenwet (Wtp) door verzekeraars zal DNB opnieuw aandacht besteden aan buy-outs en het tempo van omzetten van overeenkomsten. Voor wat betreft het gebruik van AI door verzekeraars zal, naast de beheersing van prudentiële risico’s, de focus liggen op de naleving van de eisen in AI Verordening. Ook zal DNB verder werken aan het verdiepen en verbreden van duurzaamheid in ons toezicht.
Tot slot zal de implementatie van de Solvency II-review het komend jaar veel aandacht krijgen, gegeven de vereiste nadere uitwerking in lagere regelgeving en lopend toezicht. DNB zal tevens opnieuw een uitvraag doen naar de impact van deze wetswijzigingen. Binnen integriteitstoezicht staan voor verzekeraars drie integriteitsrisico’s centraal in 2026. Allereerst blijft sanctiescreening een belangrijk aandachtspunt, vooral bij uitbesteding. Ten tweede blijft belangenverstrengeling een aanwezig risico in de verzekeraarssector. Verder zal in 2026 een onderzoek worden uitgevoerd naar interne fraude.
Foto DNB
