De frequentie van zware hagelstormen neemt in Europa sneller toe dan waar ook ter wereld. Dergelijke stormen houden nauw verband met klimaatverandering en kunnen aanzienlijke schade veroorzaken. Dit is een belangrijke conclusie uit een recent onderzoek dat is uitgevoerd door onderzoekers van het European Severe Storms Laboratory (ESSL), de Adam Mickiewicz Universiteit in Poznań en Munich Re, en gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Geoscience1. De onderzoekers analyseerden weergegevens van 1950 tot 2023 en verzekeringsschades van 1992 tot 2023.
Hagelstenen groter dan 5 centimeter, ook wel zeer grote hagel (of VLH) genoemd, kunnen aanzienlijke schade veroorzaken aan gebouwen, voertuigen en infrastructuur – en vormen ook een gevaar voor mensen. Wanneer zware hagelstormen dichtbevolkte gebieden treffen, lopen de schades al snel in de miljarden. In de studie in Nature Geoscience werden de correlaties tussen weergegevens, de frequentie van VLH en schadetrends geanalyseerd. Ook kleine hagelstenen (< 2 cm) kunnen aanzienlijke schade veroorzaken, vooral in de landbouw.
De belangrijkste uitkomsten
Tijdens de onderzoeksperiode kwamen zware hagelbuien het vaakst voor in het noorden van Argentinië en in het drielandenpunt van Uruguay, Paraguay en Brazilië. Andere hotspots waren Zuid-Afrika en, in de Verenigde Staten, de Great Plains-regio – met name Colorado, Kansas en Nebraska. De incidentie van VLH was gemiddeld lager in Europa, Australië en vooral in Azië. De Europese hagelhotspots waren geconcentreerd in de buurt van bergketens, met name in Noordoost-Spanje, Zuidwest-Frankrijk en Noord-Italië.
Gemiddeld jaarlijks aantal VLH-gebeurtenissen tussen 1950 en 2023
Opvallend is dat de kans op VLH-gebeurtenissen in Europa, met name in Noord-Italië, tijdens de onderzochte periode wereldwijd het snelst is gestegen. Het onderzoek wijst op een significant verband tussen hagelgebeurtenissen en de opwarming van de aarde als gevolg van klimaatverandering. Noord-Italië is een locatie geworden waar vaak zware hagelstormen voorkomen. Tijdens een zware convectieve storm in 2023 viel in Noord-Italië een hagelsteen met een diameter van 19 cm – de grootste die ooit in Europa is geregistreerd. Een reeks onweersbuien in die regio in juli 2023 leidde tot recordschade van $ 8,6 miljard, waarvan $ 6,5 miljard was verzekerd.
In de Verenigde Staten varieerde het hagelgevaar. Hoewel in veel regio’s geen toename werd waargenomen, steeg het risico op zeer grote hagelstenen met ongeveer 50% in en nabij Dallas, Texas, bijvoorbeeld. Daarentegen nam de frequentie van VLH aanzienlijk af in sommige delen van het zuidelijk halfrond, met name in Zuid-Amerika. De onderzoekers schrijven deze daling toe aan factoren zoals een lagere luchtvochtigheid en een grotere stabiliteit in de middelste lagen van de atmosfeer, die ook vaak worden beïnvloed door klimaatverandering en veranderende neerslagpatronen, waaronder langere droogteperiodes.
Volgens het onderzoek namen de schades als gevolg van zware hagelbuien toe in de VS, Australië en Europa. In Europa was dit grotendeels toe te schrijven aan de grotere frequentie van zware hagelbuien en, indirect, aan klimaatverandering; in Australië en de Verenigde Staten speelden andere factoren een cruciale rol, waaronder hogere blootgestelde waarden en/of grotere kwetsbaarheid.
Anja Rädler, hagelexpert bij Munich Re en medeauteur van de studie: “Deze studie is de eerste uitgebreide analyse van wereldwijde risico’s, trends en verliezen met betrekking tot zeer grote hagel. Dankzij de inzichten die we hieruit hebben verkregen, hebben we ons hagelrisicomodel voor Europa kunnen verbeteren, dat nu de nieuwste onderzoeksresultaten weerspiegelt. Kortom, het is een enorme aanwinst voor onze specialisten op het gebied van risicobeoordeling en acceptatie.”,
Tobias Grimm, Hoofd klimaatwetenschapper Munich Re: “Hagel is een zeer destructieve natuurramp. Hoewel hagelbuien slechts kleine gebieden treffen, kunnen grote hagelstenen enorme schade aanrichten. Als er zeer grote hagelstenen op een agglomeratie vallen, kan dat snel miljarden aan schade veroorzaken. Studies zoals deze zijn erg belangrijk om ons te helpen de risico’s beter te begrijpen.”
