De bezorgdheid over PFAS-verontreiniging is in veel Europese landen toegenomen, maar uitgebreide monitoringgegevens zijn vaak beperkt. Uit de vandaag gepubliceerde beoordeling van het Europees Milieuagentschap (EMA)/European Environment Agency (EEA) blijkt dat de meeste gemonitorde rivieren, overgangs- en kustwateren en een groot deel van de meren in Europa vervuild zijn met ten minste één van de vele extreem persistente chemische verbindingen die schadelijk worden geacht voor mens en natuur.
De EMA briefing ‘PFAS pollution in European waters’ geeft een eerste overzicht van het probleem met de zogenaamde ‘forever chemicals’ in rivieren, meren, overgangs- en kustwateren in Europa. PFAS-verontreiniging in water kan schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid en het milieu.PFOS is een van de ongeveer 10.000 verbindingen in de grote groep van PFAS, ook wel bekend als ‘forever chemicals’ vanwege hun extreme persistentie in het milieu. Op basis van gegevens uit 2022 van ongeveer 1300 meetlocaties in Europa overschreed 59% van de locaties in rivieren, 35% van de locaties in meren en 73% van de locaties in overgangs- en kustwateren de milieukwaliteitsnorm voor PFOS.
14 landen
Veertien Europese landen rapporteerden monitoringgegevens voor PFOS in oppervlaktewater. In België, Frankrijk en IJsland overschreed 100% van de waterlichamen in het rapport de milieukwaliteitsnormen voor PFOS. In Nederland overschreed 96% van de waterlichamen de normen, terwijl het resultaat in Duitsland 83% was. Vijf landen meldden dat minder dan 20% van de locaties de milieukwaliteitsnormen overschreed: Spanje (18%), Ierland (6%), Polen (5%), Kroatië (5%) en Estland (2%).
Het EMA zegt dat het “nog steeds moeilijk is om conclusies te trekken over de omvang van het probleem in heel Europa” vanwege onzekerheden en hiaten in de gerapporteerde gegevens. Maar het zegt dat de resultaten van de monitoring “duidelijk maken dat het een uitdaging is om de doelstellingen van de nul vervuiling-ambitie voor een gifvrij milieu te realiseren”.
Het EMA roept op tot meer analysemethoden en een uitbreiding van het aantal chemische stoffen dat wordt gemonitord en van de geografische dekking om een beter inzicht te krijgen in de omvang van de PFAS-verontreiniging in Europa. Verder zegt het EMA dat het bewijs van monitoringlocaties het voorstel ondersteunt om de Water Framework Directive te wijzigen om de lijst van prioritaire stoffen uit te breiden, met name door meer PFAS op te nemen en de noodzaak om de PFAS-limieten in de Water Drinking Directive te herzien. Deze streeft naar een goede chemische toestand van de Europese waterlichamen in 2027. Maar het EMA zegt dat slechts 29% van de Europese wateren dit doel heeft bereikt in de periode 2015-2021
PFAS-verontreiniging in Europese wateren
In de briefing van het EMA wordt opgemerkt dat het nog steeds moeilijk is om conclusies te trekken over de omvang van het probleem in heel Europa, vanwege onzekerheden en hiaten in de gerapporteerde gegevens. De resultaten wijzen echter wel op een uitdaging bij het realiseren van de doelstellingen van de nulvervuilings-ambitie voor een gifvrij milieu en bij het bereiken van een goede chemische toestand volgens . Water Framework Directive
Om een beter inzicht te krijgen in de omvang van het PFAS-verontreinigingsprobleem in Europa, zijn gevoeligere analysemethoden en uitbreiding van het aantal stoffen en de geografische dekking nodig, aldus de briefing van het EMA.Het nieuwe bewijs dat in de briefing proposal amending the Water Framework Directive van het EMA wordt gepresenteerd, ondersteunt het huidige voorstel tot wijziging van de Kaderrichtlijn Water om de lijst met prioritaire stoffen uit te breiden (d.w.z. door meer PFAS op te nemen) en de noodzaak om de PFAS-grenswaarden in de Water Framework Directive te herzien. Het bewijs ondersteunt ook de European Water Resilience Strategy, die naar verwachting een prioritair initiatief van de nieuwe Europese Commissie zal worden.
De huidige beleidsdoelstelling van de EU onder de Water Framework Directive is om tegen 2027 een goede chemische toestand te bereiken voor de Europese waterlichamen. Volgens de recente beoordeling van het EMA ‘Europe’s state of water’ heeft slechts 29% van de Europese wateren een goede chemische toestand bereikt in de periode 2015-2021. De visie van de EU zero pollution vision for 2050 is dat lucht-, water- en bodemvervuiling moeten worden teruggebracht tot niveaus die niet langer als schadelijk voor de gezondheid en natuurlijke ecosystemen worden beschouwd.
